Voorspel zelf het weer door naar de wolken te kijken
Tegenwoordig zijn er veel apps en websites die het weer van de komende uren of dagen laten zien. Toch zijn deze ook niet perfect en kunnen ze er wel eens naast zitten. De vaardigheid om naar de lucht te kijken en zo zelf voor de volgende uren het weer te voorspellen zal altijd een keer van pas komen. Hieronder vind je daarom onze meest belangrijke tips.1. Let op de vorm van een wolk
Wolken worden op basis van hun vorm en hoogte geclassificeerd. Eerder schreef ik daar al een bericht over, waar de benaming per wolk wordt uitgelegd. Staar je echter niet blind op de naamgeving, want enkel met het uiterlijk kom je al heel ver.
Op een mooie zomerdag zie je vaak losse, kleine stapelwolken. Stapelwolken met een vrij platte bovenkant duiden op stabiele lucht en niet veel stijgende lucht (convectie). Opwaartse luchtstromen laat de wolken meer omhoog bollen en dat is vaak een teken van onstabiel weer.
Is de atmosfeer erg instabiel, dan kunnen de stapelwolken snel groeien en uiteindelijk een onweerswolk vormen. Dit is te zien aan de randen van de wolk: een “mooiweer” stapelwolk heeft zachtere randen zonder een duidelijke vorm, maar een groeiende onweerswolk heeft scherpe randen die wel wat weg hebben van bloemkoolroosjes. Bij onstabiel weer kan je de wolk zelfs zien groeien als je op één punt focust.
2. Naast vorm is ook kleur van belang
De kleur van een wolk is een indicatie voor zijn dikte. Een dikke wolk ziet er dreigend uit en de kans dat hier regen uit valt is dan ook groot. Een dik maar relatief lichtgekleurd wolkenpakket dat over een groot oppervlak hangt geeft over het algemeen hooguit wat motregen. Zie je vage grijze strepen onder een wolk, dan regent het daar nu en afhankelijk van de windrichting kan je je gaan voorbereiden op een naderende regenbui.
Een aantal verschillende wolkensoorten en het type weer waarmee ze typisch samen gaan. Bron: BBC
Wolken die zich hoog in de atmosfeer bevinden zijn vaak veegachtig en licht van kleur. Hieruit valt nooit neerslag en ze zijn vooral zichtbaar op zonnige dagen met weinig lage bewolking. Wolken die egaal wit zijn en eruitzien als een schapenvacht kunnen een weersverandering aankondigen.
3. De wind verklapt veel
De windrichting is een belangrijke aanwijzing voor het type weer dat zich voordoet. Wind uit westelijke richtingen voert vaak relatief koele en vochtige lucht aan, wat meer wolkenvorming geeft. Daarentegen is wind uit het oosten juist droog en geeft dat minder bewolking.
Merk je dat de wind is veranderd ten opzichte van een paar uur eerder? Grote kans dat er een front over is gekomen. Een warmtefront wordt voorafgegaan hoge bewolking en dat loopt geleidelijk over tot lage, dikkere wolken dichter bij het front. Hier valt vaak langdurig regen uit over een groot gebied. Een koufront veroorzaakt grotere weersveranderingen omdat de snelle stijgbewegingen intensievere buien opleveren.
Het kan ook zijn dat je aan de grond een andere windrichting voelt dan waarmee de wolken bewegen. Dit heeft te maken met het Coriolis effect in combinatie met de wrijving van lucht die over de grond beweegt. Door Coriolis stroomt lucht met een afwijking naar rechts. Op grondniveau is dit effect sterker, omdat de grond weerstand biedt en de windsnelheid afneemt. Door deze windschering verandert de windrichting met hoogte en kunnen wolken op verschillende hoogtes in verschillende richtingen bewegen. De beweging van deze wolkenlagen vertelt je de oorsprong van de luchtsoort.
4. Vocht en gevoelstemperatuur
Hoe de lucht aanvoelt, zegt veel over de relatieve vochtigheidsgraad. In een erg vochtige lucht kan het in de winter kouder aanvoelen (zie ook: Waterkoud?! Een onaangenaam vochtige atmosfeer & Waarom voelt deze vochtige lucht eigenlijk zo koud?). In de zomer staat een hoge relatieve luchtvochtigheid voor benauwd weer waarin het afkoelen van je lichaam maar moeilijk gaat (lees: Hitte is meer dan temperatuur alleen). Door even naar buiten te gaan en deze observaties te doen, kan je al snel wat zeggen over de luchtvochtigheid.
Een hoge relatieve luchtvochtigheidsgraad betekent dat er veel vocht in de lucht zit. Hierdoor kunnen makkelijker wolken vormen en in de zomer is het vaak een voorbode voor onweer. Is de lucht anderzijds vrij droog, dan is het de komende tijd waarschijnlijk zonnig weer met hooguit wat ijswolken.
In de herfst ontstaat mist als de lucht boven de grond afkoelt en het minder vocht vast kan houden. Dit zal sneller gebeuren wanneer de relatieve luchtvochtigheidsgraad overdag ook al hoger ligt. Was deze waarde hoog en klaart het ’s avonds op, dan is de kans groot dat er mistbanken vormen. Bij rustig weer met weinig wind lost de mist de volgende dag lastig op. Als de zon de lucht genoeg verwarmt, of er drogere lucht wordt aangevoerd, verdwijnt de mist uiteindelijk.
