Nu

De opwarming van de Aarde versnelt sinds 2015

Volgens een analyse van het Potsdam Institute for Climate Impact Research van eerder dit jaar is de mondiale opwarming sinds 2015 in een versnelling beland. Het doel van het Klimaatakkoord van Parijs lijkt steeds verder uit zicht. Vorig jaar werd vlak voor de klimaattop een akkoord gesloten over de (afgezwakte) klimaatdoelen voor 2035 en 2040, en ook dit jaar staat de opwarmingsprojectie van 2,7°C centraal.

Te ambitieus geworden

De afgelopen twee jaar verschenen meerdere rapporten die stellen dat de grens van 1,5°C opwarming niet langer haalbaar is met de huidige mate van uitstoot en mitigatie. Zonder een toename van uitvoerig klimaatbeleid is een hogere overschrijding onvermijdelijk (2024), en tegen 2028 zou het koolstofbudget voor deze grens al volledig verbruikt zijn (2025).

2024 was het eerste jaar dat de gemiddelde temperatuur wereldwijd meer dan 1,5 graden boven de pre-industriële niveaus uitkwam. In 2023 en 2025 werd deze grens nipt niet overschreden. Ook 2026 is op koers naar een wereldwijd zeer warm jaar: na een recordwarme oktober is het vrijwel zeker dat dit jaar over de zo beruchte grens van het Parijsakkoord gaat.

Versnelling sinds 2015

De auteurs van het in augustus gepubliceerde onderzoek isoleerden de door de mens veroorzaakte opwarming door de bekende natuurlijke temperatuurschommelingen uit de dataset te filteren. De resultaten tonen een ongeëvenaarde mondiale temperatuurstijging sinds het begin van de metingen in 1880. Over de afgelopen tien jaar bedraagt dit ongeveer 0,35°C per decennium, maar van 1970 tot 2015 was het ongeveer 0,20°C per decennium. Als de huidige opwarmingstrend doorzet, zou dat nog vóór 2030 leiden tot een langdurige overschrijding van de 1,5°C-grens.

De afwijking van de jaarlijks gemiddelde mondiale temperatuur van vijf datasets, vergeleken met de pre-industriële periode. Effecten van ENSO, vulkanisme en zonnevariaties zijn uit de data gefilterd. In de figuur is een versnelling van de opwarming te zien. Bron: Foster & Rahmstorf (2026)

COP31 waarschuwt: huidige klimaatdoelen niet goed genoeg

Het is de tweede en laatste week van de klimaattop COP31. Wereldleiders, overheden, bedrijven en klimaatwetenschappers komen bij elkaar om inzichten te delen en afspraken te maken over collectieve maatregelen tegen de klimaatcrisis. Zo presenteerde Turkije, de hoost van dit jaar, een initiatief om het aandeel van elektriciteit in het wereldwijde energieverbruik te verhogen tot 35% in 2035 (“35-by-35”). Dit kan een aanzienlijke impact hebben als het wordt gekoppeld aan het uitfaseren van fossiele brandstoffen.

Het permanent passeren van de anderhalve graad opwarming lijkt bijna niet meer onvermijdelijk. Maar wat is dan nu het richtpunt waar wereldleiders zich op moeten focussen? Op de klimaattop waarschuwde VN-secretaris-generaal António Guterres dat de huidige nationale klimaatplannen, zelfs bij volledige uitvoering, tegen het einde van de eeuw nog steeds tot een opwarming van meer dan 2,5°C zouden leiden. De ontwikkelingen in hernieuwbare energieproductie gaan snel, maar zijn nog niet voldoende om de trage daling van wereldwijde emissies te compenseren.

In september publiceerde het VN-milieuprogramma (UNEP) een unieke studie naar “overschrijding”-scenario's, waarin wordt onderzocht hoe de wereldwijde opwarming mogelijk weer tot 1,5°C zou kunnen worden teruggebracht tegen 2100, na het overschrijden van die drempel. Dit kan niet zonder actief koolstof uit de atmosfeer te halen door natuurlijke processen of innoverende technologieën.

Elk jaar dat uitstootvermindering wordt vertraagd (links), vergroot de overschrijding van 1,5 °C opwarming (rechts). De dikke rode lijn toont een emissiereductie vanaf 2020; de dunne zwarte lijnen tonen vertraging en het gevolg daarvan voor de overschrijding. Bron: UNEP

Het 'Limiting Overshoot' rapport van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties is een hulpmiddel om de overschrijding van de 1,5 graad opwarming te navigeren
Het 'Limiting Overshoot' rapport van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties is een hulpmiddel om de overschrijding van de 1,5 graad opwarming te navigeren