(Zeer) zware stormen bij Libië, Noord-Australië en de Canarische Eilanden (deel 1)

Code oranje voor Canarische Eilanden

Wie een weekje zonvakantie in gedachten had, zit deze week verkeerd op de Canarische Eilanden. Op Gran Canaria, La Palma, Tenerife, en de kleinere La Gomera en El Hierro geldt deze dagen een code oranje voor hevige neerslag, zware windstoten en hoge golven. Het is storm Therese die sinds dinsdag dit onstuimige weer veroorzaakt.

Storm Therese, eerst nog een kleine storing boven de Azoren, groeide uit tot een geïsoleerd lagedrukgebied ten westen van Portugal. Omdat de beweging van het lagedrukgebied geblokkeerd wordt door hogedruk boven Noordwest-Europa kan het lang op dezelfde plek blijven hangen. Daardoor lopen neerslagsommen hoog op en kan er wel 200 tot 400 millimeter neerslag vallen.

De totale neerslagsom tot aan zondag is op de zuidwestkant van de Canarische Eilanden ruim 200 millimeter. Door de bergen krijgt het noordoosten minder te maken met het noodweer. Bron: Meteologix (ECMWF model)

Actief koufront

De Canarische Eilanden zijn bergachtig en in de hogere delen brengt Therese aardig wat sneeuw. Het koufront zorgt voor lagere temperaturen en het zakken van de sneeuwgrens tot vrij lage waardes voor eind maart. Tenerife was in de nacht naar donderdag de koudste plek van Spanje, met een temperatuur van -4,5°C op vulkaan El Teide.

De komende dagen verbetert het weer geleidelijk, maar blijft het nog wel even onstuimig. De stormachtige zuidwestenwind stuwt de vochtige lucht tegen de berghellingen van de eilanden en zorgt voor veel neerslag. Aan de zuidwestkant van de eilanden is daarom de kans op plotselinge overstromingen of aardverschuivingen het grootst.

Ongewoon hevig stormseizoen voor Zuidwest-Europa

Storm Therese is al de 19e storm met een naam in de stormnamengroep van Spanje, Portugal, Frankrijk, België en Luxemburg. Stormseizoen 2023-2024 stond hiervoor aan de top met 17 genaamde stormen, maar dat record werd overtroffen na het ontstaan van Samuel medio maart.

De lijst met stormnamen voor het seizoen 2025-2026 in Zuidwest-Europa. Na Therese zijn er nog maar twee stormen die het alfabet volgen, waarna de regionale meteorologische diensten extra namen moeten gaan bedenken. Bron: Aemet

Tot aan december vorig jaar werden er 5 genaamde stormen geregistreerd in Zuidwest-Europa. Daarna volgden er in het gebied 12 stormen bijna direct na elkaar van begin januari tot aan eind februari. Hiervan hadden stormen Harry en Kristin de grootste impact met wijdverspreide schade door zeer zware windstoten en extreme neerslag.

De opeenvolgende stormen vormden in een periode waar de straalstroom erg zuidelijk lag en hogedrukgebied het noordelijke pad van depressiesystemen blokkeerde. Een grote ‘bel’ van koude lucht dwong de straalstroom zuidelijker en dat had in Noordwest-Europa koud winterweer tot gevolg, maar in Zuidwest-Europa bleef het slecht weer. Een vrij intense atmosferische rivier* bracht daarnaast veel vocht en dat versterkte de regenval. De bodem raakte verzadigd en gebieden konden nauwelijks herstellen van een storm voordat de volgende alweer optrad.

De tropische stormen bij Libië en het noorden van Australië zijn krachtiger dan Therese en zitten net wat anders in elkaar. Daarover meer in deel twee van dit bericht, die snel op de website verschijnt.

* Meer lezen over wat een atmosferische rivier eigenlijk is, en waarom het schadelijk én nuttig kan zijn? Bekijk dan deze artikelen: Een rivier in de lucht: hoe een atmosferische rivier delen van de VS onder water zet en Pineapple Express: overstromingsrisico in Canada, maar ook nuttig voor de watervoorziening