Rook in NYC precies voor de World Cup opgeklaard: honderden bosbranden in Canada leiden tot zeer slechte luchtkwaliteit in de VS

Bijna 1000 branden

Deze week werden ruim 900 bosbranden geteld in Canada, waarvan bijna 200 in Ontario en 160 in Quebec. Veel van deze branden woeden ongecontroleerd, waardoor evacuaties worden uitgevoerd en schade niet te voorkomen is. Er is al 2,9 miljoen hectare verbrand. Over het Noord-Amerikaanse continent hangt een deken van rook, wat vrijdag een zeer slechte luchtkwaliteit veroorzaakte in onder meer Toronto, Detroit, Chicago, Washington DC en New York. De snelle toename van het aantal branden werd van tevoren waarschijnlijk geacht door het aanhoudende warme weer en de geringe neerslag.

Kaart van de huidige bosbranden in Canada. Een groot deel is niet onder controle. Bron: CIFFC

Een duidelijke trend

Volgens de metingen zijn er ieder jaar gemiddeld zo’n 7000 branden actief die 2,7 miljoen hectare grond in de as leggen. De grootste oorzaak van de branden is blikseminslag. Wind van dezelfde onweersbuien verspreidt het vuur snel verder. Dit gebeurt ook nog eens vaak in de uitgestrekte, afgelegen bossen van Canada, waar branden moeilijk te blussen zijn voordat ze te groot worden.

De afgelopen drie brandseizoenen behoren tot de tien ergste ooit. Vorig jaar verbrandde er 8,4 miljoen hectare en in recordjaar 2023 was dat 17,6 miljoen, maar het aantal branden lag relatief laag. Sinds de jaren 90 neemt het aantal jaarlijkse branden in Canada af, terwijl het door branden verwoeste gebied toeneemt. De trend verschuift dus naar meer grote branden en minder kleine branden.

Verergerd door het opwarmende klimaat

De relatie van de brandactiviteit met klimaatverandering wordt steeds duidelijker: door de veranderingen in het weer duurt het brandseizoen langer, zijn de Canadese bossen vatbaarder voor zeer intense bosbranden, en nemen weersomstandigheden die bosbranden bevorderen toe. De branden kunnen zich sneller verspreiden door het toegenomen aantal droge, winderige dagen, terwijl een afgenomen dag-nachtcyclus ervoor zorgt dat ze ’s nachts intenser kunnen branden. Ook belangrijk is de grootte van het sneeuwdek in de winter, welke door de opwarming niet meer voldoende buffert.

De VS mag dan wel hinder ondervinden van de rook, maar het is de verantwoordelijkheid van beide landen om klimaatverandering te beperken, zegt de Canadese premier. Dat de dikke rook tot zo ver in de VS reikt, is niet de eerste keer en ook zeker niet de laatste, dus misschien kan Trump beter zijn tijd besteden aan het bedenken van oplossingen dan klagen richting Canada.

Rook van Canadese bosbranden wordt door de atmosfeer meegevoerd over het noordoosten van de VS. Bron: BBC / NOAA

In Frankrijk en Spanje ook foute boel

Niet alleen in Noord-Amerika woeden er op dit moment veel branden. Grote gebieden in Zuidwest-Europa, maar ook het Verenigd Koninkrijk, worden getroffen door een recordaantal bosbranden. De drie langdurige en hevige hittegolven hebben de vegetatie uitgedroogd, waardoor er veel brandbaar materiaal beschikbaar is.

Frankrijk telde zo’n 300 bosbranden medio juli. Dat zijn meer branden dan ooit eerder vastgelegd, en het aantal verbrande hectare steeg vanaf het begin van de maand enorm snel.

In Spanje hebben de weersomstandigheden zowel in deze winter als in de lente en de zomer sterk bijgedragen aan de toegenomen bosbranden. Met name het einde van de winter verliep er erg nat waardoor vegetatie goed heeft kunnen groeien, maar deze nu in de droge, hete zomer door uitdroging heel brandgevoelig is.

Het weer van de komende week heeft opnieuw een versterkende invloed op de branden. Op het Iberisch Schiereiland worden op grote schaal temperaturen van ruim 40 graden verwacht en is het gortdroog, op enkele onweersbuien na. Ook worden er stevige windstoten verwacht. Het bosbrandgevaar zal daardoor stijgen tot extreme waarden.