AI en duurzaamheid? Deze platforms tonen hun energieverbruik

De rangschikking van Just Enough

De Nederlandse organisatie Just Enough maakt sinds maart 2025 overzichten van de maatschappelijke impact van producten middels de productwijzer. Producten worden beoordeeld op basis van onder andere hun ecologische impact, werkomstandigheden, dierenwelzijn en politieke invloed. De beoordeling is onafhankelijk (geen financiering door bedrijven of overheden) en maakt gebruik van de bewezen methode van de Britse organisatie Ethical Consumer.

Met de productwijzer geeft Just Enough informatie over wat er schuilgaat achter merken en producten. Verschillende categorieën worden onderzocht, met daarin een aantal punten waar positief of negatief op gescoord kan worden. Bij het ontbreken van informatie wordt de laagste score gegeven. De eindscore ligt tussen 0 en 10 en is het gemiddelde van de score van elke categorie.

Toegepast op AI-platforms

In augustus publiceerde Just Enough de beoordeling van verschillende AI-platforms. De tools werden beoordeeld op milieubelasting, digitale privacy, werknemersrechten, bedrijfsethiek, militaire banden en belastingmoraal. De score van milieubelasting (klimaat) wordt bepaald door of het bedrijf zijn emissies en CO₂-impact heeft geïdentificeerd en maatregelen neemt om deze te verminderen, of het betrokken is bij de winning van fossiele brandstoffen en of zijn klimaatbeleid kritiek krijgt van derden.

De score

De top drie is als volgt:

1. Euria (Zwitserland): 8.4
2. Thaura (Duitsland): 7.9
3. GreenPT (Nederland): 7.7

Onderaan bungelen Microsoft Copolit, Google NotebookLM en Google Gemini, waarvan nauwelijks gegevens gevonden konden worden. Ook ChatGPT, xAI, Grok, Claude en Perplexity kregen een 0 voor de klimaatscore. Hun energieverbruik is onzichtbaar en het is niet bekend of er iets aan het beperken van emissies wordt gedaan.

Het Zwitserse Euria scoort een 9 op het gebied van klimaat. Op haar website pronkt Infomaniak, het moederbedrijf van Euria, met een milieuvriendelijk label. Uitsluitend hernieuwbare energie wordt gebruikt om het AI-platform te draaien en de door datacenters verbruikte energie wordt hergebruikt voor het verwarmen van woningen.

Thaura en GreenPT scoren echter een stuk minder goed met respectievelijk een 2 en 3 voor milieurapportage. Op de startpagina van Thaura lees ik dat de dataservers van dit platform eveneens op hernieuwbare energie draaien en het elektriciteitsnet een gemiddelde uitstoot heeft van 26 gram CO₂ per kilowattuur. Waar die score van 2 punten vandaan komt, is mij niet helemaal duidelijk.

GreenPT stelt duurzaamheid en privacy voorop. De servers van GreenPT staan in Europa en gebruiken groene stroom. Koeling van deze datacenters wordt gedaan met lucht in plaats van water, waardoor er een stuk minder water wordt verbruikt in vergelijking met andere datacenters. Bij elke aanvraag in de chat wordt het kleinst mogelijke model gekozen, wat 20% tot 30% energie bespaart, aldus de startpagina van GreenPT. Daarnaast worden het energieverbruik en de CO₂-uitstoot van jouw aanvraag getoond in het gesprek.

Grote voetafdruk niet te vermijden

Ondanks deze goede bedoelingen heeft AI van origine torenhoge milieukosten vanwege de vereiste energie, water, grondstoffen en landoppervlak. De explosieve populariteit van AI-tools in het dagelijkse leven heeft ongetwijfeld de dagelijkse energieconsumptie fors verhoogd, maar vooral het trainen van de modellen is enorm milieubelastend. Datacenters gebruikten in 2024 in Nederland 4,2% van het totale elektriciteitsverbruik – gelijk aan dat van bijna 2 miljoen woningen – en er is steeds meer ruimte nodig voor de bouw van nieuwe datacenters. Ook moet de hardware van de datacenters, zoals geheugenchips, ergens geproduceerd worden en dat gebeurt nog vooral met fossiele energie.

Lees ook dit relevante artikel: De klimaatimpact van de online wereld

De gemiddelde CO₂-uitstoot per uitgevoerde taak voor verschillende soorten AI-modellen. De y-as maakt gebruik van een logaritmische schaal, wat betekent dat de stappen tussen de lijnen telkens een factor 10 groter worden. Bron: Polytechnique insights

Maar: Euria heeft ook een keerzijde

De hoge score van Euria is natuurlijk erg fijn en motiveert om het platform te gaan gebruiken. Terwijl ik meer erover opzoek, kom ik helaas een minder fijn bericht tegen. Het model waarop Euria gebaseerd is, Qwen3, is getraind met Chinese data. Het Franse Mistral 3 is een alternatief model dat op dit moment aardig goed is, maar minder goed dan Qwen. Op het moment dat Euria uitkwam was alleen het mindere Mistral 2 beschikbaar en werd er nog gewerkt aan Mistral 3. Dit heeft waarschijnlijk invloed gehad op de keuze om het open-source Chinese model te gebruiken. Hierover had Infomaniak transparanter kunnen zijn, in plaats van het enkel te adverteren als “een Europese AI-oplossing in een gevoelige geopolitieke context.” Daartegenover staat dat Euria een goede en belangrijke combinatie heeft van privacybescherming en milieuvriendelijkheid.