Zonkracht loopt op: vanaf wanneer moet je smeren?

Ultraviolet licht zorgt voor verbranding

Eerst even de vraag waarom we ons überhaupt moeten insmeren. Dat heeft, zoals te verwachten is, met de zon te maken. De zon zendt straling uit. Een deel daarvan is zichtbaar licht, maar een ander deel kunnen we niet zien: ultraviolette straling (uv-straling). Straling beweegt zich als een golf voort en uv-straling heeft een kortere golflengte dan zichtbaar licht. Daardoor “trilt” die golf sneller en bevat uv-straling meer energie dan het licht dat wij kunnen zien.

Die hogere energie kan schadelijk zijn voor onze huid en ogen. De uv-straling die het aardoppervlak bereikt, wordt grofweg opgedeeld in UV-A en UV-B. UV-B is het energierijkst en kan je huid direct beschadigen. Dat merk je aan een rode, verbrande huid. En verbranden is niet onschuldig: al één keer verbranden verhoogt de kans op huidkanker. Uiteraard geldt dat dit risico groter wordt hoe vaker je verbrandt.

UV-A heeft niet genoeg energie om je direct te laten verbranden, maar dringt wél dieper door in de huid en kan daar op de lange termijn schade veroorzaken. Dit versnelt huidveroudering en verhoogt de kans op huidkanker ook. In tegenstelling tot UV-B kan UV-A bovendien door glas heen. Beroemd is bijvoorbeeld de foto van een vrachtwagenchauffeur die jarenlang vooral via het zijraam zon kreeg: de huid aan de kant van het raam lijkt daarom veel ouder.

In de medische wereld een bekende foto van een vrachtwagenchauffeur die met name aan één kant van zijn gezicht flink ouder uitziet, door de vele zon die hij tijdens zijn werk aan die kant zag. Bron: New England Journal of Medicine.

Er is trouwens nog een derde type uv-straling: UV-C. Dit type straling wordt volledig tegengehouden door de ozonlaag. Dat is maar goed ook, want UV-C is extreem schadelijk.

Vanaf welke zonkracht moet ik smeren?

In Nederland zit een groot verschil tussen de zonkracht in de zomer en in de winter. Dat komt doordat de aarde schuin staat: in de zomer komen zonnestralen onder een ‘rechtere’ hoek binnen dan in de winter. In de winter is de zonkracht bijna nooit hoger dan 1, terwijl die in de zomer geregeld 6 of 7 bereikt. Dichter bij de evenaar of hoger in de bergen kan de zonkracht nog veel verder oplopen, soms zelfs tot 14 of 15.

Voor de meeste mensen geldt: verbranden kan al vanaf zonkracht 3. Hoe snel dat gaat, hangt wel af van je huidtype. Mensen met een donkere huid verbranden doorgaans minder snel dan mensen met een heel lichte huid.

Opletten vanaf half maart

Zonkracht 3 komt in ons land gemiddeld eind maart voor het eerst in beeld. Dat betekent dat het vanaf half maart al opletten is als je veel in de zon bent. Daarna kan de zonkracht snel verder oplopen. Vanaf zonkracht 5 wordt zelfs aangeraden om de directe zon zo veel mogelijk te vermijden. Insmeren met zonnebrand is dan extra belangrijk, waarbij wordt aangeraden om minimaal factor 30 te gebruiken.

Belangrijk om te weten: op een zonnige dag is de zonkracht niet de hele tijd gelijk. De hoogste waarde wordt bereikt wanneer de zon het hoogst aan de hemel staat, grofweg tussen 12.00 en 15.00 uur. Daarom luidt het advies om vanaf zonkracht 5 de zon te mijden tussen deze tijden.

Gemiddelde zonkracht in Nederland per maand als het onbewolkt zou zijn. Het is goed te zien dat vanaf grofweg maart de zonkracht snel hoger wordt. Eind maart wordt vaak al zonkracht 3 bereikt. Pas vanaf oktober is de zonkracht weer lager dan 3 bij onbewolkt weer. Bron: RIVM.

Warmer betekent niet hogere zonkracht

Het is ook een misverstand dat warm weer automatisch een hogere zonkracht betekent. Op een heldere lentedag kan de zonkracht hoger zijn dan op een warme, maar bewolkte zomerdag. Vanaf maart is het dus slim om niet alleen naar de temperatuur te kijken, maar ook naar de (verwachte) zonkracht.

Daarnaast is je huid in het voorjaar vaak extra gevoelig, omdat die in de winter nauwelijks zon heeft gezien. En na maanden zonder zonnebrandcrème zit ‘smeren’ ook minder in je systeem. Juist op de eerste echt zonnige lentedagen gaat het daarom vaker mis.

Volgende week weer zonnig lenteweer

Volgende week keert het zonnige lenteweer terug en gaan we richting eind maart, waardoor zonkracht 3 weer in beeld komt. Op onze website kun je zien welke zonkracht wordt verwacht en of insmeren verstandig is.