Zo viert WMO haar verjaardag: al 76 jaar aan observaties en bescherming tegen extreem weer

Weer voorspellen is vanzelfsprekend geworden

Tegenwoordig is het moeilijk voor te stellen dat we niet weten wat het weer morgen gaat zijn. In je weerapp kan je op elk moment van de dag kijken naar de voorspelling van de komende week. Vaak is het ook nog heel accuraat voor de eerste paar dagen. Dit is mogelijk dankzij wereldwijde observaties over het weer. Om hier stil bij te staan, besteed de WMO hier vandaag aandacht aan.

Wat doet de Wereld Meteorologische Organisatie?

De WMO is opgericht op 23 maart 1950 als organisatie van de Verenigde Naties voor het weer, klimaat, maar ook waterbronnen. Het weer, klimaat en de watercyclus houdt zich namelijk helemaal niet aan landsgrenzen. De WMO monitort wereldwijd het weer en klimaat. Dit kan vervolgens gebruikt worden om bijvoorbeeld vroegtijdig waarschuwing af te geven voor extreem weer.

De enorme impact van extreem weer

Extreem weer behoort tot een van de grootste lange termijn risico’s wereldwijd. Dit heeft in de afgelopen vijftig jaar meer dan 4 biljoen US dollar gekost en van bijna 2 miljoen mensen het leven heeft gekost, vooral in ontwikkelingslanden. Met een verbeterd waarschuwingssysteem of zelf maar 24 uur van tevoren kan de impact tot 30% worden beperkt.

Impact van extreem weer dichtbij

Dit blijkt ook uit voorbeelden dichter bij huis. Denk bijvoorbeeld aan de extreme regenval in 2021 in Limburg en delen van Duitsland en België, die leidde tot grootschalige overstromingen. Dit zorgde voor veel schade en overlast. Rivieren traden buiten hun oevers en hele gebieden kwamen onder water te staan. Zulke gebeurtenissen laten zien hoe groot de impact van extreem weer kan zijn, en hoe belangrijk het is om mensen op tijd te waarschuwen. En juist doordat dit soort situaties in de toekomst vaker kunnen voorkomen, wordt het steeds belangrijker om ze goed te kunnen voorspellen.

Klimaatverandering vergroot de risico’s

Het wordt steeds belangrijker om dit te kunnen voorspellen, omdat door het veranderende klimaat het risico op extreem weer steeds groter wordt. Door de temperatuurstijging is er een grotere kans op intensere hittegolven. Ook kan de atmosfeer meer vocht bevatten, wat een bron is voor meer extreme regenval, hagelbuien en tropische cyclonen. Ook zwakt de straalstroom af door de snelle opwarming, waardoor extreem weer langer kan aanhouden.

Vandaag observeren, morgen beschermen

Het voorspellen begint allemaal met het observeren. Dit wordt gedaan door observaties op de grond door automatische weerstations, weerballonnen en observaties van mensen. Maar ook in de oceaan worden metingen gedaan. Ook observaties van bovenaf door vliegtuigen en satellieten zijn van cruciaal belang voor de weersvoorspellingen, omdat deze een continue, globaal beeld van de atmosfeer geven.

De gaten in observaties dichten

Er blijven verbeterpunten in deze observaties. Zo zijn er verschillende observatiestations in ontwikkelingslanden die geen continue reeks aan data leveren. Dit levert grote gaten in de hoeveelheid observaties, vooral in Afrika waardoor de voorspellingen niet alleen lokaal maar over de hele wereld minder goed worden. En dat terwijl hier de weersvoorspellingen misschien nog wel het belangrijkste zijn om het grote economische verlies te drukken.

Vroegtijdige waarschuwingen

Het verbeteren van observaties is daarom cruciaal om de toekomst te kunnen beschermen. De WMO zet zich hier actief voor in met het internationale initiatief Early Warnings for All. Het doel van dit programma is om ervoor te zorgen dat iedereen op aarde uiterlijk in 2027 toegang heeft tot vroegtijdige waarschuwingen voor extreem weer. Daarbij ligt de nadruk vooral op kwetsbare regio’s, waar meetnetwerken vaak nog onvolledig zijn. Zo helpt de WMO landen onder andere met het financieren en verbeteren van observatiesystemen, zodat ook daar betrouwbare weersverwachtingen en waarschuwingen mogelijk worden. Ook het KNMI speelt hierbij een belangrijke rol, door de gegevens uit Nederland bij te dragen aan het wereldwijde netwerk en zo bij te dragen aan internationale waarschuwingssystemen. Zoals de WMO zelf stelt: “Een ketting is zo sterk als de zwakste schakel”.

Deze Wereld Meteorologische Dag viert het werk van de WMO-gemeenschap, maar herinnert ons ook aan het belang van observaties en vroege waarschuwingen. Dankzij deze systemen kunnen we wereldwijd beter voorbereid zijn op extreem weer en onze veerkracht versterken voor de toekomst.