Zo versterkt klimaatverandering de bosbranden in Frankrijk
Al weken woekeren bosbranden door heel West-Europa. Vooral Frankrijk heeft het zwaar te verduren, met de grootste bosbrand in bijna 70 jaar. Naast schade op de grond kunnen deze branden ook zorgen voor gevaarlijke vuurwolken. Deze branden kunnen zich makkelijk verspreiden omdat de vegetatie en de bodem extreem droog zijn. Dat de bodem zo droog is, komt door de combinatie van de aanhoudende hitte, weinig neerslag en klimaatverandering.Droogte als aanjager voor de brand
Klimaatverandering steekt een natuurbrand niet aan. Daar is altijd een ontstekingsbron voor nodig, zoals blikseminslag of menselijke activiteiten. Wel zorgt klimaatverandering ervoor dat de omstandigheden waarin een brand ontstaat steeds gunstiger worden. Door langdurige droogte raken bomen, struiken en grassen uitgedroogd en veranderen ze in een makkelijk ontvlambare brandstof. Daardoor kan een kleine brand zich razendsnel ontwikkelen tot een grote natuurbrand.
Ongewoon droog
Door de combinatie van weinig regenval en hittegolven is de droogte deze zomer sterk verergerd. Dat is onder andere terug te zien aan de uitzonderlijk lage rivierstanden. Vooral Frankrijk springt eruit: bijna in het hele land is uitzonderlijk droog. Deze droogte is niet zonder gevolgen. Naast een verlies in oogst en restricties op drinkwater komt er nog een probleem bij: bosbranden. Planten en bomen bevatten normaal gesproken veel vocht. Tijdens langdurige droogte verliezen ze een groot deel daarvan. Hierdoor is er minder energie nodig om de vegetatie te laten branden en kan vuur zich sneller van plant naar plant verspreiden. Ook de strooisellaag op de bosbodem droogt uit, waardoor een klein vuur zich gemakkelijk uitbreidt.
Klimaatverandering versterkt droogte
Uit een recente klimaatattributiestudie van World Weather Attribution, waarin ook het KNMI meewerkte, blijkt dat de kans op extreem droge bodems door klimaatverandering groter is geworden. In het huidige klimaat is een dergelijke droge bodem ongeveer vijf keer waarschijnlijker dan zonder menselijke opwarming.
Verschillende soorten droogte
Dit is een combinatie van verschillende soorten droogte. Ten eerste is er meteorologische droogte, dit is wanneer er weinig neerslag valt. Hierbovenop is er bodemdroogte, ook wel agrarische droogte. Hierbij is er niet alleen weinig neerslag maar verdampt er ook nog eens veel vocht uit de bodem, waardoor de bovenste laag van de grond erg uitdroogt. Ten slotte is er hydrologische droogte, dit is wanneer de rivierstanden en grondwaterstanden laag zijn. Op veel plekken komen deze drie soorten droogte samen. Ze versterken elkaar ook. Door de hittegolven kon veel vocht uit de bodem verdampen. Een droge bodem geeft vervolgens minder vocht af aan de atmosfeer, waardoor lokaal minder gemakkelijk buien kunnen ontstaan. Zo kan droogte zichzelf versterken. Ook worden rivierstanden minder snel aangevuld.
Droogte in Europa zomer 2026. Bron: KNMI.nl
Waarom in Frankrijk?
In Zuid-Frankrijk kwamen deze zomer meerdere ongunstige factoren samen. Naast uitzonderlijke droogte en hoge temperaturen waaide regelmatig een droge wind, zoals de mistral of tramontane. De wind voert voortdurend zuurstof aan, wakkert de vlammen aan, droogt de vegetatie verder uit en kan brandende vonken verder verspreiden. Daardoor kunnen natuurbranden zich in korte tijd over vele kilometers uitbreiden.
Droogte komt vaker voor in een warmer klimaat
Problemen met hitte en droogte kunnen in een opwarmend klimaat vaker voorkomen. Daardoor nemen niet alleen de risico’s op natuurbranden toe, maar worden de branden ook groter, intenser en moeilijker te bestrijden. Dat is nu al te zien in Frankrijk, waar een uitzonderlijk grote natuurbrand zelfs een pyrocumulonimbus wist te vormen. Klimaatverandering vergroot de kans op extreme branden die nodig zijn om zulke wolken te vormen.
