Zeldzame pyrocumulonimbus maakt Franse natuurbrand nog onvoorspelbaarder
Boven de grote natuurbrand in de Gironde, in het zuidwesten van Frankrijk, is een bijzonder weerfenomeen waargenomen: een pyrocumulonimbuswolk. Deze zogenoemde vuurwolk ontstaat niet door de zon, zoals gewone onweerswolken, maar door de enorme hitte van een natuurbrand. De opstijgende lucht kan uitgroeien tot een onweerswolk met bliksem en zeer sterke windstoten, waardoor het gedrag van de brand nog onvoorspelbaarder wordt.Een bosbrand als motor van een onweerswolk
Al weken woekeren natuurbranden in verschillende Europese landen. Door de droogte zijn er dit jaar historisch veel branden in Frankrijk waargenomen. Naast de problemen die een bosbrand met zich meebrengt, komt er nog een probleem bij: een brand die z’n eigen wolk produceert. Wanneer een natuurbrand voldoende warmte produceert, ontstaat een krachtige opstijgende luchtstroom die de ontwikkeling van een onweerswolk mogelijk maakt.
Hoe ontstaat pyrocumulonimbus?
Voor het ontstaan van een onweerswolk zijn onder meer warmte, vocht en een onstabiele atmosfeer nodig. Bij bosbranden ontstaat natuurlijk genoeg warmte. Deze warme lucht stijgt op. Tijdens het opstijgen koelt de lucht af. De aanwezige rookdeeltjes in de lucht kunnen worden gebruikt als zogenaamde condensatiekernen. Wanneer waterdamp op deze rookdeeltjes condenseert, ontstaat een wolk. De wolk kan zich zo sterk ontwikkelen dat het lijkt op een “gewone” cumulonimbuswolk. In sommige gevallen kan de wolk uitgroeien tot een volwaardige onweerswolk, waaruit zelfs bliksem, hagel en heel soms tornado's kunnen ontstaan.
Waarom zo’n wolk gevaarlijk is
De krachtige stijgstromen in een pyrocumulonimbus kunnen het weer rond de brand volledig veranderen. Daardoor kunnen zeer sterke windstoten ontstaan, waardoor het vuur zich sneller en onvoorspelbaarder verspreidt. Ook kunnen zogeheten downbursts optreden: krachtige valwinden die het vuur onverwacht een andere richting op sturen. Daarnaast kan bliksem uit de wolk nieuwe branden veroorzaken wanneer deze inslaat in droge vegetatie. Ook asdeeltjes kunnen over grote afstanden worden meegevoerd, waardoor het vuur zich verder kan uitbreiden.
Waarom nu in Frankrijk?
De afgelopen juni was de warmste juni ooit gemeten in West-Europa. Grote delen van Frankrijk kampen momenteel met uitzonderlijke droogte. Meerdere hittegolven trokken het continent over. Zowel de zee als het land was het buitengewoon warm. Samen met de droogte heeft dit gevolgen voor bosbranden. Een blikseminslag, of gewoon een peuk op droog gras kan dan al leiden tot een grote brand. De stevige wind zorgt er bovendien voor dat de vlammen zich snel kunnen verspreiden. Hierdoor kunnen natuurbranden uitgroeien tot zeer grote en intense branden. Juist bij zulke extreme branden kunnen pyrocumulonimbuswolken ontstaan.
