Zee-ijs op de Noordpool opnieuw recordlaag tijdens winterpiek
Voor het tweede jaar op rij is de hoeveelheid zee-ijs tijdens het wintermaximum, het kleinst in oppervlak in het noordpoolgebied sinds in 1979 satellietmetingen hierna werden begonnen. Op 15 maart werd in totaal 14,29 miljoen vierkante kilometer zee-ijs gemeten. Dat is vrijwel gelijk aan de 14,31 miljoen vierkante kilometer van vorig jaar. Omdat metingen altijd gepaard gaan met een kleine onzekerheidsmarge, is dit binnen die marge net zo veel als vorig jaar.Traditioneel ligt de piek van het zee-ijs in het noordpoolgebied richting eind maart, als het ijs na een winter met aanhoudende vrieskou maximaal heeft kunnen aangroeien. Vanaf eind maart worden de dagen in het hoge noorden snel langer en loopt de temperatuur op. Dan begint het smeltseizoen en neemt het zee-ijs af tot ongeveer half september, wanneer het weer afkoelt en een nieuw groeiseizoen start.
In dit filmpje van NASA zie je hoe het zee-ijs groeide tijdens afgelopen winter in het noordpoolgebied.
Record past in trend opwarmend klimaat
Dat het wintermaximum opnieuw zo laag uitkomt, past in de langetermijntrend: sinds de satellietmetingen zijn gestart, neemt de hoeveelheid zee-ijs in het noordpoolgebied vrijwel continu af. Dit jaar ligt de piek ongeveer 1,3 miljoen vierkante kilometer onder het langjarig gemiddelde (gemiddelde van 1981 tot 2010). Ter vergelijk: dat is een gebied dat ruim dertig keer zo groot is als Nederland.
Die dalende trend hangt samen met het opwarmende klimaat, door de uitstoot van broeikasgassen bij het verbranden van fossiele brandstoffen. Bovendien was het zee-ijs dit jaar niet alleen qua oppervlak uitzonderlijk klein, ook de dikte van het ijs lag op veel plekken onder normaal. Dat werd met name gezien in de Barentszzee, vernoemd naar de Nederlandse ontdekkingsreiziger Willem Barentsz.
Smelten zee-ijs zorgt voor nog snellere opwarming
Overigens leidt smeltend zee-ijs niet direct tot zeespiegelstijging. Die wordt vooral veroorzaakt door smeltend landijs op Groenland, Antarctica en gletsjers wereldwijd. Smeltend zee-ijs heeft wel een ander, belangrijk effect op het klimaat.
IJs weerkaatst namelijk een groot deel (zo’n 80%) van het zonlicht terug de ruimte in. Open water doet juist het tegenovergestelde: het neemt zonlicht gemakkelijk op. Minder zee-ijs betekent dus minder terugkaatsing en meer opname van warmte, waardoor de oceaan sneller opwarmt. Dit versterkt weer de smelt en is hierdoor een goed voorbeeld van een zichzelf versterkend effect. Mede daardoor warmt het noordpoolgebied drie keer sneller op dan de wereldgemiddelde temperatuur.
Het smeltseizoen in het noordpoolgebied is inmiddels begonnen. Met zo’n lage piek in maart is de vraag hoe laag het zee-ijsminimum in september dit jaar uitkomt. Ook dat minimum daalt namelijk al jaren. Met de huidige opwarming is het dan ook de vraag óf en wanneer we een jaar bereiken waarin er in september nog maar nauwelijks zee-ijs overblijft.
