Wolken lijken roet in het eten te gooien voor de vallende sterren van de Leoniden
Komende dagen is de elk jaar terugkerende meteorenzwerm de Leoniden weer te zien aan de hemel. Ook een andere meteorenzwerm waarvan de piek maandag 16 november komt, de iota-Aurigiden, is nog te zien. Rond het hoogtepunt zullen er in totaal waarschijnlijk rond de 23 meteoren per uur te zien zijn bij een donkere hemel, ook van losse meteoren en andere zwermen. Maar wordt het daadwerkelijk helder genoeg om deze te kunnen waarnemen?Resten van kometen
Een vallende ster is eigenlijk een klein steentje of stofdeeltje uit de ruimte, een zogenaamde meteoroïde, dat met hoge snelheid de atmosfeer binnendringt. Door de wrijving wordt de lucht eromheen zo heet dat die gaat gloeien. Die korte lichtflits aan de hemel noemen we een meteoor. De meeste deeltjes verbranden volledig. Een enkele keer overleeft een groter brokstuk de tocht door de atmosfeer en bereikt het de grond. Dan spreken we van een meteoriet.
Meteorenzwermen zijn meestal stofsporen die een komeet in zijn baan om de zon heeft achtergelaten. Kruist de aarde zo’n spoor, dan zien we meer vallende sterren dan normaal. De Leoniden komen van komeet Tempel-Tuttle en bereiken hun piek op dinsdag 17 november rond 21:00 uur.
Historische meteorenregens
De Leoniden hebben meerdere malen een extreem hoge activiteit vertoond in het verleden, en zijn daarom een van de bekendste meteorenzwermen. Een meteorenstorm is een grote meteorenregen, waarbij meer dan duizend zichtbare meteoren per uur te zien zijn. Zo werd er in 1833 in Noord-Amerika naar schatting meer dan honderdduizend meteoren per uur gezien, urenlang achter elkaar.
Houtgravure van Adolf Vollmy (1889) van de Leonidenstorm van 1833.
Ook is het dit jaar precies 60 jaar geleden dat de indrukwekkende Leonidenstorm van 1966 werd waargenomen. Tijdens de piek van deze meteorenregen zijn er tot 50 meteoren per seconde waargenomen gedurende 15 minuten.
Door de baan van de komeet komt een spectaculaire meteorenregen van de Leoniden ongeveer elke 33 jaar terug. Dit jaar zal het niet zo bijzonder worden als in 1966, maar het zal nog steeds lonen om naar buiten te gaan. De volgende meteorenregen met verhoogde activiteit wordt verwacht in het jaar 2033, al zal deze niet zo spectaculair zijn als in het jaar 1966.
Piek van de Leoniden
Hoewel de piek op dinsdagavond ligt, is het beste moment om de Leoniden waar te nemen op woensdag 18 november om 6:00 uur, omdat dan de radiant, het punt waarvan de meteoren vandaan lijken te komen, bijna het hoogste aan de hemel staat. Wanneer deze daadwerkelijk het hoogste staat, is het al te licht om de meteoren te kunnen zien. Ook gaat de maan onder rond middernacht, waardoor deze na dit tijdstip niet meer stoort. In de uren voor 6:00 is ook een grote kans om veel meteoren te zien.
Wordt het helder genoeg?
Helaas lijkt het weer nog niet echt mee te helpen om de meteoren te kunnen zien. Vooral in het zuiden van het land lijken er buien te komen om 6 uur ’s ochtends. Ook in de dagen ervoor en erna valt er veel neerslag, vooral op dinsdag 17 november. De rest van de tijd zal er ook veel bewolking zijn. De grootste kans om de Leoniden waar te nemen zal waarschijnlijk in het noorden van het land zijn, waar het op dat moment de minste kans is op neerslag. Hier is ook weinig effect van lichtvervuiling, wat vooral in stedelijke gebieden de hoeveelheid meteoren die waargenomen kunnen worden zal verminderen.
Wie het niet lukt om de Leoniden te zien, heeft volgende maand weer een kans met de volgende meteorenzwerm waar de aarde doorheen komt, de Geminiden. Die bereiken hun piek op maandag 14 december, met tot 68 meteoren per uur.
