Wintergrens hangt boven Nederland. Blijft dat zo?

IJsdag in het noorden, 8 graden in het zuiden

De verdeling tussen het noordoosten en de rest van het land kwam sinds woensdag 21 januari opzetten. Waar in het zuiden nog temperaturen van rond de 10 graden werd gemeten, werd het in Groningen niet warmer dan 4 graden. Donderdag lag de temperatuur van Overijssel tot aan de Waddeneilanden net boven het vriespunt, maar in Limburg en Zeeland was het ruim 8 graden. Vrijdag schoof milde lucht iets verder noordwaarts op. Op KNMI-station Nieuw-Beerta werd nog wel een ijsdag geregistreerd; daar werd het maximaal -0,2°C.

Op het moment van schrijven neemt de zonneschijn vanuit het zuidwesten steeds verder toe. Boven het noordoosten hangen echter enkele buien die lichte regen geven. Omdat het hier kouder is dan het vriespunt, bevriezen de regendruppels bij het raken van de grond en ontstaat zeer gladde ijzel. Er staat daarnaast in het koude noordoosten een stevige wind die zorgt voor windchill: de gevoelstemperatuur daalt er naar -10°C. Het zorgt wederom voor een groot contrast binnen het land.

Door het verschil tussen zon en windkracht verschilt de gevoelstemperatuur wel vijftien graden tussen zuidwest en noordoost. Bron: Bliksemdetectie.nl

Contrast houdt stand in het weekend

Zowel zaterdag als zondag zijn de temperatuurverschillen groot. In het zuidwesten wordt het maximaal 8 graden. In het midden is het rond de 5 graden en in het noordoosten ligt de temperatuur rond het vriespunt. Lokaal kan het weer een ijsdag worden.

De bewolking neemt zaterdag in de loop van de middag vanuit het zuiden af en de zon komt daar om de hoek kijken. Dit verklaart de temperatuurverschillen tussen het zuiden en midden. In de avond ligt vrijwel heel het land weer onder een dik wolkenpakket. De oostenwind is zacht tot matig van kracht, met windkracht 2-3 in het zuiden tot midden en 3-4 in het noorden. Op de Wadden waait het steviger met 5 Bft.

Het koelt in de avond sterk af. In de nacht naar zondag is de kans op (lichte) nachtvorst groot. De wind is op veel plaatsen niet zo krachtig, waardoor het aardoppervlak veel warmte kan uitstralen. Zondag ligt de temperatuur ook in het zuidwesten lager. Een groot wolkenveld die in de middag komt opzetten, voorkomt dat de temperatuur ver kan stijgen onder invloed van de zon. De aanwezige wind maakt het gevoelsmatig kouder, vooral in de noordelijke helft van het land.

Geleidelijk milder, maar ook weer die grens

Na het weekend wordt het eerst iets kouder in ook de rest van het land. Een koude luchtsoort domineert nadat het kort de ruimte krijgt om af te zakken via Scandinavië. Vanaf dinsdag neemt echter de depressieactiviteit toe bij de Britse Eilanden en dat voert opnieuw zachtere lucht aan.

Het wordt hierdoor geleidelijk milder de komende week. Het start maandag met temperaturen van enkele graden boven nul. In de westelijke helft wordt het maximaal 3 graden, in de oostelijke helft 1. Dinsdag nemen de verschillen weer wat toe, met 0-4 graden van noordoost naar zuidwest. Een neerslaggebied trekt over en er staat een stevige, gure wind. In de nacht naar woensdag komt de ‘verzachting’ op gang en neemt de kans op nachtvorst af. Het wordt woensdag en donderdag 1-7 graden van noordoost naar zuidwest. Het lijkt erop dat de grens van koud winterweer zich wederom boven het noordoosten van Nederland bevindt.

Kleine verschuivingen met grote gevolgen: een delicaat balans

Vanaf vrijdag trekt de koude lucht ook uit het noorden en komen de temperaturen dichter naar elkaar toe. Dit is wel onderhevig aan veranderingen in modelberekeningen. Er hoeven maar kleine veranderingen te gebeuren en de grens van koude lucht schuift op. Dit maakte de verwachtingen voor deze periode bijzonder moeilijk, met modellen die continu sprongen tussen een koude en een milde uitkomst. Had de wintergrens zuidelijker gelegen, dan was Nederland terechtgekomen in een poel van koude lucht en kon zich een strengere winterperiode voordoen. Dit stond aanvankelijk op het programma, maar hield geen stand. Het lagedruksysteem bij het Verenigd Koninkrijk hangt te ver noordelijk, waardoor zachtere lucht uit het zuidwesten meer ruimte krijgt en de koudere oostelijke stroming alleen het noordoosten aandoet. De komende dagen wordt dit opnieuw spannend.

Voor deze en volgende week is de ligging van het lagedrukgebied bij de Britse Eilanden zeer bepalend voor de temperatuur. Ligt de depressie noordelijker, dan komt Nederland in een stroming van zachtere lucht te liggen. Bij een zuidelijke ligging van de depressie krijgt koudere lucht uit het oosten de ruimte. Bron: BMCB / WXCharts