Windhoos in Brabant brengt schade aan bomen, daken en auto’s

Het spoor van de windhoos

De weg waar de windhoos doorheen kwam, is goed te zien in het landschap. In het kleine stukje bos dichtbij Eersel ligt een spoor van omgevallen bomen waar de windhoos doorheen raasde. In het dorp vervolgt het spoor zich met afgewaaide dakpannen, en auto’s die zijn beschadigd door het rondvliegende puin. Een spoor van een windhoos is meestal slechts enkele tientallen tot honderden meters breed en tot enkele kilometers lang.

Code geel

Het KNMI had gisteren in meerdere provincies code geel afgegeven vanwege de kans op harde windstoten en onweersbuien in het zuiden en oosten van het land. Windstoten vanaf 60 km/uur werden verwacht met zware regen en hagelbuien. Er was dus al gewaarschuwd voor gevaarlijk weer, echter is het voorspellen van een windhoos lastig omdat specifieke omstandigheden nodig zijn.

Windhoos of tornado?

Het ontstaan van een windhoos is in principe hetzelfde als dat van een tornado. Een tornado en windhoos zijn dus twee benamingen voor hetzelfde verschijnsel. Wel wordt vaak pas de term tornado gebruikt als het gaat om een zware windhoos. Ook spreken we in Nederland vaak over een windhoos, terwijl internationaal vaak tornado wordt gebruikt. De zwaarste tornado’s komen vooral voor in delen van de VS, met name in Tornado Alley. Hoewel windhozen in Nederland vaker voorkomen dan veel mensen denken, veroorzaken ze slechts lokaal schade.

Schaal van tornado’s

Net zoals de Beaufortschaal voor de wind, wordt de kracht van tornado’s en windhozen ook uitgedrukt in een schaal. Voor tornado’s is dit de Enhanced Fujita Scale (EF scale). Daarnaast hebben verschillende landen en instituten aangepaste schalen ontwikkeld die beter passen bij de lokale omgeving. Zo is de windhoos in Eersel geclassificeerd als een IF1 tornado door het European Severe Storms Laboratory (ESSL). Dit komt overeen met een windsnelheid van ongeveer 150 km/uur. Deze IF schaal geeft een betere indicatie van de schade van tornado’s in Europa.

Hoe ontstaat een windhoos?

Een windhoos of tornado ontstaat bij een onweerswolk. Dit is eigenlijk een slurf aan roterende lucht met hoge windsnelheden die onder een wolk hangt. Wanneer dit boven zee gebeurt, spreken we van een waterhoos. Dit gebeurt meestal in het najaar als de zee voldoende is opgewarmd.

Een windhoos ontstaat in een onweerswolk. Hiervoor moeten de temperatuurverschillen tussen de bodem en bovenlucht groot zijn, samen met de aanwezigheid van voldoende vocht. Ook is een groot verschil in windrichting met hoogte belangrijk. Hierdoor kan er een draaiing van lucht in de onweerswolk ontstaan. Door deze combinatie van omstandigheden wordt vochtige lucht vanaf het aardoppervlak aangezogen, wat als brandstof voor de storm dient. Deze roterende kolom van lucht kan vervolgens tot aan het aardoppervlak komen. Als dit gebeurt, heet het een windhoos of tornado.

Zo ontstond ook de kleine tornado bij Eersel gisteren. Op radarbeelden is een boogvormige structuur te zien, ook wel een hook-echo genoemd. Dit duidt op een roterende storm. Dit betekent niet direct dat er een windhoos ontstaat, maar laat wel zien dat de omstandigheden gunstig waren voor het ontstaan van een windhoos. En dit keer was dit dus ook het geval.

Radarbeelden van de storm met zichtbare boogvormige structuur of hook-echo. Bron: Meteorix.com