Warmterecord in de winter op Antarctica is verpulverd

En dat niet alleen: hetzelfde eiland zou normaal gesproken wit moeten zijn gekleurd door sneeuw, maar nu is het landschap vooral bruin, grijs en groen gekleurd door het uitblijven ervan. Het is allemaal het resultaat van een drieweekse hittegolf die Antarctica in zijn greep houdt.

Verpulvering van wintertemperatuur

Want die hittegolf, veroorzaakt door sterke winden uit het noorden, heeft tot bizarre temperaturen geleid. Meerdere bases op het schiereiland hebben temperaturen ruim boven het vriespunt gemeten, met als absolute uitschieter de Argentijnse Esperanza-basis. Daar werd het op 6 juni maar liefst 15.5 ℃, terwijl het er nu -6.2 ℃ zou moeten zijn. Meer dan twintig graden verschil dus, en ruim boven het oude record van 13.3 ℃ uit 1998. 

De locatie van het Trinity Schiereiland (roodgekleurd), toneel van de hoogst gemeten temperaturen in de Antarctische winter. King George Island is iets ten noorden van het Trinity Schiereiland te vinden (bron: Wikimedia Commons).

Daardoor is er niet alleen een gebrek aan sneeuw op King George Island, maar ook in delen van het schiereiland zelf. Terwijl er twintig centimeter sneeuw zou moeten liggen met veel ijs, ligt er nu amper tot geen sneeuw op het noordelijkste puntje van Antarctica.

Individuele gebeurtenis, of een trend?

Nu heeft een enkele winter met hittegolven niet per se een groot mondiaal effect, maar deze specifieke hittegolf past wel binnen een trend die al decennialang wordt waargenomen. Zo is er in de winter van 2024 ook al een bijzonder intense hittegolf geweest op Antarctica. Daarbij warmt het Trinity Schiereiland wel vijf keer zo snel op als de gemiddelde wereldwijde opwarming, waardoor sneeuwval steeds meer plaats maakt voor regen.

Dat dit schiereiland zo snel opwarmt, heeft meerdere redenen die zeer complex zijn. De grootste aanjager hiervan is echter het verlies van zee-ijs. Wanneer er namelijk steeds minder zee-ijs is, wordt het oceaanwater steeds meer blootgesteld aan de lucht. Omdat het oceaanwater donkerder gekleurd is dan zee-ijs, neemt het meer zonnestraling op en warmt het verder op. Dit is dan weer de oorzaak van het verlies van nog meer zee-ijs, waarmee dit effect alleen maar versterkt wordt en een snellere opwarming kan veroorzaken. En door die snellere opwarming komen zulke warmte-extremen niet alleen steeds vaker voor, maar worden ze ook steeds intenser. 

Gevolgen

De gevolgen van deze opwarmende trend zijn groot voor Antarctica. Het continent heeft namelijk een grote biodiversiteit die afgestemd is op de extreme omstandigheden. Kleine veranderingen in die temperatuur kunnen hier dus al een grote impact op hebben. Denk hierbij aan pinguïns, die afhankelijk zijn van sneeuw en ijs om voort te kunnen planten. Wanneer sneeuw steeds vaker verandert in regen, kunnen hun nesten vaker onderlopen, met als gevolg een grotere sterfte onder pinguïnkuikens. En niet alleen de pinguïns hebben last van de habitatverandering: ook zeevogels, zeehonden en andere organismen worden hiervan de dupe.

Deze pinguïns op Antarctica kunnen het lastiger krijgen door de razendsnelle opwarming van het continent (bron: Dylan Shaw via Unsplash).

De hogere temperaturen op Antarctica hebben tot slot ook wereldwijde gevolgen. Het smelten van de dichtbijgelegen Thwaites Glacier en Pine Island Glacier kan de zeespiegel wel met vier meter doen stijgen. Daarnaast zorgt het toegevoegde zoete water ervoor dat de wereldwijde oceaancirculatie vertraagt, wat invloed heeft op de verdeling van warmte over de hele planeet. Het is dan ook noodzakelijk dat we zuinig zijn op het dunstbevolkte continent op aarde.