Wanneer is het terrasweer?

Meestal merk je het direct: de terrassen zitten vol en een vrij plekje vinden is lastig, vooral op populaire locaties zoals aan het water of op het hoofdplein van de stad of het dorp. Het is ook goed aan te voelen: bij terrasweer is het aangenaam om buiten te zijn, en de zon zorgt vaak dat het zelfs iets warmer aanvoelt naarmate je langer buiten zit.

Temperatuur en gevoel

Een richtwaarde voor terrasweer ligt rond de 17–18 graden. Ideaal is het zonnig, droog en rustig qua wind, zodat een onverwachte plensbui of gure bries je niet naar binnen jaagt. Toch kan terrasweer bij een heldere dag en weinig wind al bij een lagere temperatuur voorkomen. Door de zon en uit de wind kan het enkele graden warmer aanvoelen dan de thermometer aangeeft, waardoor het al bij 13–15 graden heerlijk is om buiten te zitten, soms nog wel met een jas.

Wetenschap achter terrasweer

Dit weerbeeld doet zich vaak voor het eerst in maart voor, doordat de straalstroom rond deze tijd van het jaar vaak naar het noorden verschuift. De straalstroom is een brede luchtstroom op ongeveer 10 kilometer hoogte die lagedrukgebieden met regen en koelere lucht richting Nederland voert. Als de straalstroom over Nederland trekt, is het minder prettig om buiten te zitten. Bij een noordelijke koers ligt Nederland vaak onder een hogedrukgebied, wat zorgt voor zonnig en droog weer.

Terrasregels en weer

Het weer bepaalt niet alleen het comfort op het terras, maar heeft soms ook directe gevolgen voor terrassenbeleid. In sommige gemeenten worden de regels aangepast bij echt terrasweer. In Utrecht mogen terrassen bij temperaturen van 25 graden of hoger een uur langer openblijven, zodat je ook na zonsondergang comfortabel buiten kunt zitten. Amersfoort kent een vergelijkbare regeling, maar hier wordt per warme dag besloten of deze ingaat. In Den Haag is een mooiweerregeling inmiddels zelfs vast onderdeel van het beleid geworden. In Amsterdam draait het minder om langere openingstijden: daar mogen terrassen bij echt warm weer juist uitbreiden. Zo beïnvloedt het weer niet alleen hoe druk het op het terras is, maar ook hoe lang en hoe groot terrassen mogen zijn.

Steeds vroeger door klimaatverandering

De eerste terrasdag van het jaar valt steeds eerder. Deze dag wordt bepaald aan de hand van relatief milde criteria: 18 graden of hoger, geen neerslag en minimaal wind (minder dan 4 m/s, windkracht 3 of lager). Historische gegevens laten zien dat deze dag gemiddeld 0,28 dagen per jaar eerder valt dan honderd jaar geleden. Rond 1900 viel de eerste terrasdag nog eind april, tegenwoordig rond eind maart – ongeveer een maand eerder dan vroeger. Deze trend hangt samen met klimaatverandering: de lente is gemiddeld 1,5 graad warmer dan dertig jaar geleden.

Eerste terrasdag per jaar in De Bilt, gebaseerd op criteria van 18 graden of hoger, weinig wind en geen neerslag. De afnemende trend van 0,28 dagen per jaar is duidelijk zichtbaar; het lopend klimaatgemiddelde is berekend over dertig jaar.

Hoewel in dit voorbeeld exacte gegevens zijn gebruikt, blijft terrasweer vooral een kwestie van gevoel. Een beetje zon en een plek uit de wind kunnen het al snel warmer doen aanvoelen dan de thermometer. Zo voelt het bij 13–15 graden al heerlijk om buiten te zitten, eventueel nog met een jas. Dit weekend lijkt het op veel plaatsen al terrasweer te worden: vooral zondag zijn de wolken grotendeels afwezig en kan de temperatuur oplopen tot 15 graden, ideaal voor een drankje in de zon.