Waar in Nederland valt de meeste regen?
Het regent eindelijk weer in Nederland, maar zijn er ook plekken waar het gemiddeld meer regent dan andere? Om dit uit te zoeken ben ik in de datareeksen van het KNMI gedoken. Het resultaat is hieronder te zien. En wat blijkt: er zijn zeker plekken waar het meer regent, al verschilt dit ook sterk per seizoen.
Gemiddeld regent het meer op de Veluwe, Utrechtse heuvelrug en aan de kust.
Natste gebied van Nederland
De Veluwe, Utrechtse heuvelrug, kustgebieden en het uiterste zuiden van Zuid-Limburg zijn de natste gebieden van Nederland. Hier valt rond de 900 mm regen per jaar. Dit betekent dat er per vierkante meter 900 liter water valt verspreid over een jaar. Dit is het klimaatgemiddelde, dit houdt in gemiddeld over een periode van ongeveer 30 jaar. Specifiek is de Veluwe het natste gebied van Nederland, hier valt ongeveer 950 mm per jaar. Dit komt namelijk omdat het hier relatief hoog is, waardoor er stuwingsneerslag valt.
Effect van heuvels
Waarschijnlijk ken je het effect wel van bergachtige gebieden: de lucht wordt omhooggestuwd langs de flanken van de berg, koelt hierbij af, het water in de lucht condenseert en regent vervolgens uit. Dit effect komt ook dichterbij voor, zelfs bij de relatief lage heuvels in ons land. Zo kan de Veluwe het natste gebied van het land worden. Maar ook in Limburg zorgt dit ervoor dat het uiterste zuidoosten erg nat is.
Kustconvergentie
Een andere locatie die opvalt is de kustlijn. Door de locatie dicht bij zee valt hier relatief veel neerslag, al is dit niet hele jaar door. Van augustus tot en met november valt hier relatief meer neerslag in dan in de rest van het land. Dit komt omdat in deze periode de zee nog relatief warm is, terwijl de rest van het land al afkoelt. Door dit contrast kunnen gemakkelijk buien bij de kustgebieden vormen, die moeilijker verder landinwaarts trekken.
Het stedelijk effect
Er treedt nog een ander effect op wat op het kaartje lastig is om te zien: het effect van grote steden. In grote steden, met name de Randstad, is het relatief warmer, wat een stijgende luchtbeweging kan veroorzaken. Ook kan vervuiling de vorming van bewolking bevorderen. Uit onderzoek van het KNMI blijkt dat uit lucht die over stedelijk gebied is gestroomd gemiddeld 7% meer neerslag valt dan uit lucht die niet over stedelijk gebied is gestroomd. In de zomer is dat effect met 12% het grootst. Daarnaast is de neerslag sinds 1960 vooral aan de kust bij Amsterdam toegenomen. De toename in verstedelijking kan hier mogelijk aan hebben bijgedragen.
Deze zomer als casus
Deze zomer laat goed zien dat zo’n langjarig gemiddelde niet hetzelfde is als een voorspelling. Normaal gesproken is de kust een van de nattere plekken van het land, maar tijdens de aanhoudende droogte van 2026 is juist in het zuidwesten het neerslagtekort het grootst, terwijl het noordoosten er relatief beter vanaf komt. Het onderliggende patroon blijft op de lange termijn overeind. Maar welke regio in een gegeven jaar het zwaarst wordt getroffen, hangt af van waar de hogedrukgebieden zich nestelen. Met een neerslagtekort dat inmiddels rond de 300 mm ligt, is het de vraag of de regen die in het najaar valt voldoende is om het tekort weer aan te vullen.
