Van oudewijvenzomer tot indian summer: dit is het verhaal van onze nazomer
We hebben al een aantal dagen te meemaken met prachtig weer, dat op momenten erg zomers aandoet. Deze heerlijke nazomerse dagen zorgden er afgelopen weekend voor dat menigeen eropuit trok, maar ook de komende paar dagen hebben we nog te maken met dit heerlijke toetje van de zomer. In onze taal bestaan veel termen om nazomerweer te beschrijven. Maar waarom hebben we in de herfst vaak te maken met een nazomer? En wat zijn eigenlijk de verschillen tussen een oudewijvenzomer, indian summer en kranenzomer?Atlantische depressie als motor voor warme lucht
De herfst staat vaak garant voor nat en soms koud weer, maar natuurlijk komen er in het najaar ook periodes met mooi weer voor. Op de Atlantische Oceaan ontstaan vaak depressies waarin de luchtdruk erg laag kan worden. In de herfst neemt het temperatuurverschil tussen de evenaar en de Noordpool namelijk toe, vooral doordat de Noordpool door de kortere dagen sterk afkoelt. Als zich daarnaast een hogedrukgebied vormt boven Midden-Europa, fungeert het lagedrukgebied op de oceaan als een motor voor warme lucht uit het zuiden van Europa die naar Nederland wordt aangevoerd.
Momenteel hebben we niet te maken met zo’n krachtig lagedrukgebied boven de oceaan, maar we leven wel onder invloed van een flinke gordel van hogedruk boven Europa. Dit zorgt voor mooie, zonnige dagen, waardoor de term nazomer al snel valt.
Oudewijvenzomer
In Nederland wordt een warme, zonnige periode in de herfst meestal een oudewijvenzomer genoemd. Hiermee worden de lotsgodinnen uit de Noorse of Germaanse mythologie (Altweibersommer) bedoeld. Volgens de mythologie spinnen zij onze levensdraden en bepalen zo het lot van de gewone sterveling. In de herfst zijn er veel veldspinnen die hun webben weven. Bij rustig nazomerweer vallen deze spinnenwebben extra op, doordat het ’s nachts afkoelt en de dauwdruppels in de ochtendzon glinsteren.
Indian summer
Tot in de achttiende eeuw was 'wijf' een neutrale term voor vrouw, maar wie heden ten dage zijn vrouw voor wijf uitmaakt, heeft daar zelden goede bedoelingen mee. Zeker 'oud wijf' roept bij velen een negatieve associatie op. Het zal dan ook niet verbazen dat zeker de wat jongere lezers juist de term indian summer kennen voor zo'n nazomerse periode.
Zoals met veel woorden in onze taal het geval is, is deze term komen overwaaien uit Noord-Amerika. Hier wordt een periode van mooi nazomerweer bedoeld na de eerste koude periode. Doordat er dan vaak al sprake is geweest van nachtvorst, kleuren de bladeren in prachtige herfsttinten. Deze combinatie van herfstkleuren en nazomers weer is de indian summer.
De oorsprong van deze term is niet volledig eenduidig. Een theorie is dat de oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika tijdens een koude, natte herfst de Europese kolonisten niet aanvielen, maar dat weer wel gingen doen zodra het nazomers werd. Zo staat de term indian summer voor een geschikte periode om te vechten. Een andere verklaring is dat de oorspronkelijke bewoners de rode herfstkleuren in het bos koppelden aan het bloed van gedode beren tijdens de jacht.
Kranenzomer voor de kraanvogels
Nog een andere term voor nazomers weer is de kranenzomer, die zeker voor deze dagen erg toepasselijk is. Deze benaming wordt van oudsher gebruikt voor een mooie periode begin oktober. Dat is namelijk het moment dat kraanvogels richting Afrika vertrekken. En dat doen ze bij voorkeur als er, niet geheel verrassend, sprake is van een kranenzomer.
Welke term je uiteindelijk ook gebruikt voor het lekkere weer mag je uiteraard zelf weten, onder de streep blijft het gewoon heerlijk weer. Tot en met dinsdag kunnen we er nog van genieten, pas vanaf woensdag verandert het weerbeeld en wordt het kouder en wisselvalliger.
