Van nachtvorst in Twente richting 40 graden rond de maandwisseling: climax topzomer 2026 is aanstaande

Vierde pan-Europese hittegolf verwacht

In die contreien met name kan het enkele dagen rond de 40 graden blijven. Nederland evenwel (en dan met name de kustprovincies) raakt gesitueerd in de periferie van dit zoveelste warmteoffensief dat z’n oorsprong kent in Noord-Afrika. Dat betekent dat de kans op 'vette dertigers' vlak uit zee minder groot is en de kans op een felle warmtebui toeneemt.

Eerst nog een regenperiode het weekend

Eerst overigens volgt nog een fase met mogelijk regen van betekenis op zondag en maandag. Dit betekent dat bij aanvang van de volgende warmtegolf uit Afrika, de bovenste bodemlaag (ondanks de zeer hardnekkige momentane droogte) nog vrij vochtig is. Dit zagen we ook in juni dit jaar toen de eerste benauwde hitte zich voordeed in de Benelux.

Desalniettemin maakt de aller warmste lucht toch aanstalten zich uit te breiden tot over onze landsdelen vanaf pakweg 28 juli. We gaan een aantal dagen meemaken met zeer hoge temperaturen. De nachten zullen ook weer uitzonderlijk zwoel gaan verlopen (20-25 graden)

Twente had nipt nachtvorst op 21 juli

Deze evolutie vormt natuurlijk een schril contrast met de zeer lage temperatuur in de vroege ochtend van 21 juli jl. In van origine heldere en transparante lucht daalde de temperatuur op de vliegbasis Twente tot net beneden nul. Dat was op 10 centimeter hoogte. Het vroor er dus. Op ooghoogte koelde het af tot 4-5 graden.

Ook in juli 2019 hadden we de op het eerste gezicht ongebruikelijke combi: nachtvorst en 40 graden. Het werd bij Deelen KNMI zelfs recordwarm met 42-43 graden als gevolg van een extreem hete bel lucht ter plekke.

Warmte aangestuurd door lagedrukgebied op Altantique

De aansturing van de te verwachten hete etappe ligt voornamelijk in handen van een zich op te werpen lagedrukgebied ten westen van Frankijk en het gebied nabij Ierland. Later breidt het lagedrukgebied zich eventueel uit naar Schotland. De algehele configuratie doet sterk denken aan een nogal septemberachtige setting. Ook dan bivakkeert niet zelden zo’n vrij immobiel laag op de Atlantiek en kan ons soms nog een heel late hittegolf bezorgen zoals in september 2016 en ook recenter nog.

Tot diep in Scandiland tropisch

De net genoemde cycloon blijft daar min of meer voor anker liggen en genereert een zuidelijke, of bijna zuidwestelijke luchtaanvoer, als ware het een soort trekpaard. Zeker in combinatie met drukstijgingen richting Noord-Duitsland en de Baltische Staten, wordt hierdoor bloedhete Spaanse lucht in beweging gezet om zich ver noordwaarts uit te breiden. Uiteindelijk zal deze lucht tot aan de poolcirkel geraken en ook op de half ontdooide toendra’s in Noord-Zweden tropische middagwaarden geven.

Fuchsia roze prijkt op weerkaart

Vanaf 28 en 29 juli wordt het dus zeer warm en regionaal heet. De bovenluchttemperaturen slaan weer diep uit in het fuchsia roze als ware het internetportaal Geen Stijl de kaartjes concipieert. Op 1500 meter hoogte werden soms al topwaarden geëtaleerd van ruim 28 graden hetgeen tegen de recordwaarden aanschurkt.

Absurde maxima tot 45 graden in Nederland

Vooral het onvolprezen Amerikaanse weermodel (dat al jaren kampt met een nog steeds niet optimaal geïntegreerde parameter die het bodemvocht regardeert) heeft er een handje van om met bijna absurde temperaturen op de proppen te komen.

Zo kwamen er al temperatuurkaartjes langs met 43-45 graden voor Nederland. Ok, die 40 graden werd al bijna bereikt (afgelopen juni) bij Maastricht, maar 44 graden lijkt schier onmogelijk, ook al worden de omstandigheden om excessieve zomerwarmte te produceren in of nabij Nederland bijna ideaal.

Met enig conservatisme houden we de bandbreedte qua maximale temperatuur dan maar op ‘tussen 37 en 41 graden’ tot in de loop van de eerste augustusweek. Die 41 overigens zou een doorbraak kunnen betekenen. Gilze Rijen KNMI in Midden-Brabant heeft met 40,7 graden (juli 2019) het Nederlandse record nog in handen.

Koers lagedrukgebied weersbepalend

Het al dan niet mobiele gedrag van de net aangehaalde depressie die als trekpaard fungeert voor de hitte, is met name van belang voor de duur van de augustushitte in en rond Nederland. Waarschijnlijk trekt het laag wat meer door in noordelijke richtingen.

Dat betekent dat de hete zuidelijke instroom allengs wat meer ruimt en zuidwest wordt. Eerst gebeurt dat in de kustgebieden alwaar het al minder warm wordt bij een verkoelende, matige bries uit zee. Geleidelijk stroomt de ‘visbaklucht’ van zee ook uit richting de Duitse kant en verdwijnen de tropenwaarden.

Een nieuw laag echter zou eenzelfde koers kunnen gaan volgen als z’n voorganger vanaf pakweg 5-6 augustus en dan begint het hitte regime gewoon opnieuw.

Lucht wordt onstabieler begin augustus

De instabiliteit van de lucht gaat traditioneel toenemen in de volwassen fase van de Hondsdagen. Dat is vrijwel vaste prik als we naar de voorbije decennia kijken.

Met augustus op de kalender neemt de buienkans dan ook flink toe. In combinatie met de zeer hoge (binnen)watertemperaturen tot 25 graden, kunnen sommige buien zeer actief zijn en veel onweer en neerslag produceren. Lokale overstromingen sluit ik dan ook niet uit. Grootschalig valt er nog relatief weinig water in de Benelux tot 10 augustus.

De eerste pentade (vijf dagen) van augustus wordt vrijwel de warmste ooit. Zeker ook doordat een aantal nachten Spaans benauwd zullen gaan verlopen. Daardoor wordt het zogenaamde etmaalgemiddelde van de temperatuur zeer hoog doorheen het land.

Zomer van de eeuw!

Zicht op een koel en wisselvallig patroon is er nog lang niet en past ook allerminst in het stramien van deze grandioze zomer. De kans op nog meer zomerse en tropische impulsen later in augustus blijft zelfs heel groot en dat bestendigt de uitspraak van ‘de zomer van de eeuw’ alleen nog maar.