Tornado's in Europa zijn niet zo zeldzaam als je misschien zou denken
Het is al dagenlang onrustig in het Middellandse Zeegebied vanwege lagedrukgebieden die er blijven hangen en plaatselijk zeer slecht weer brengen. Voor verschillende gebieden geldt een code rood wegens extreme neerslag. Tijdens een zware onweersbui op 27 oktober raasde een tornado door Antalya en dat kostte vier mensen het leven.Noodweer in de westelijke Middellandse Zee
De afgelopen zeven dagen viel er op grote schaal tussen de 100 en 150 mm neerslag in landen rond de Egeïsche Zee. Lokaal zijn er uitschieters van meer dan 300 millimeter en zelfs 434 millimeter rond de Turkse plaats Ortaca. In slechts 12 uur tijd viel daar zaterdagnacht meer dan 100 mm regen.
Niet alleen Griekenland en het westen van Turkije worden getroffen door het noodweer. Ook in de Balkan en Italië zijn er zware regen- en onweersbuien. Vanaf woensdag wordt het geleidelijk rustiger in de regio, maar blijft het wisselvallig.
Recente krachtige tornado’s
In Antalya gingen de zware weersomstandigheden gepaard met een tornado. Er vloog van alles door de lucht en op een bouwplaats richtte het een dodelijke en zware ravage aan. Drie weken eerder, op 9 oktober, ontstond een bijzonder grote tornado op Sicilië; de sterkste in 61 jaar (IF3 op de Internationale Fujita-schaal). Deze was even krachtig als de verwoestende tornado op 24 augustus in het Franse dorpje Pomas. Beelden van beide tornado’s gingen viraal.
300 versus 1200
Als je aan tornado’s denkt, denk je waarschijnlijk aan de Verenigde Staten. Gemiddeld zijn er minstens 1000 tornado’s per jaar in de VS, waarvan veruit de meeste in Tornado Alley. Maar ook in Europa komt het geregeld voor – jaarlijks zo’n 300. Europese stormen zijn doorgaans zwakker en de factoren die nodig zijn voor het ontstaan van een tornado vallen minder vaak samen dan in de VS. De meeste tornado’s komen in Centraal-Europa voor tijdens de zomer, specifiek in Noord-Italië, en in het Middellandse Zeegebied in de herfst of vroege winter.
Het European Severe Storms Laboratory (ESSL) beheert een database van meldingen van zwaar weer zoals hagel, bliksem, zware wind en tornado’s. In Europa is het bijhouden van extreme weersomstandigheden veel complexer dan in de VS omdat elk land de (tornado)gegevens op een andere manier registreert en waarschuwingen afgeeft. Het ESSL wil een uitgebreide database creëren die kan bijdragen aan onderzoek naar zulke weersverschijnselen. Iedereen kan een gebeurtenis indienen, maar er zijn wel specifieke criteria.
Vrijwel zeker onderschat
Europa heeft geen instrumenten om gegevens van extreme weersomstandigheden te verzamelen, waardoor ze afhankelijk is van menselijke waarnemingen. Kaarten van de verspreiding van tornado’s zijn vergelijkbaar met kaarten van de bevolkingsdichtheid. Hoe meer mensen er zijn, hoe groter de kans dat iemand een tornado ziet en meldt. Daarom worden zeer waarschijnlijk niet alle gevallen geregistreerd en wordt het aantal tornado’s in Europa onderschat. Weinig landen hebben historische gegevens, maar bijvoorbeeld Spanje en Duitsland hebben een goede database. Ook zijn er steeds meer mensen die proberen de lokale omstandigheden te begrijpen die tornado's veroorzaken.
