Supertyfoon Champi reikte tot de uiterste limiet van stormkracht

Sterkste storm van 2026

Wel vijf dagen had Champi de status van supertyfoon – de hoogste categorie van tropische stormen op de westelijke Stille Oceaan. Tropische stormen worden geclassificeerd op basis van de maximale aanhoudende windsnelheden: ten minste 118 km/u voor een tyfoon en 220 km/u voor een supertyfoon. Tijdens zijn piek bereikte Champi maximale aanhoudende windsnelheden van wel 296 km/u. De kerndruk daalde naar 895 hPa (mb), wat zelden zo laag gezien wordt. Tyfoon Champi is daarmee de sterkste tropische storm van 2026.

De maximale theoretische kracht

Hoe krachtig een tropische storm maximaal kan worden, hangt af van enkele wiskundige evenwichten. Ten eerste krijgt een storm zijn energie uit de onttrekking van warmte en vocht van warm oceaanwater. Hoog in de atmosfeer wordt deze energie weer afgevoerd. Hoe warmer het water en hoe kouder het hoger in de atmosfeer is, des te efficiënter de “motor”. Een hogere windsnelheid leidt tot meer verdamping, waardoor meer vocht en warmte worden onttrokken en de stormkracht toeneemt.

Aan de andere kant vormt wrijving van de wind tegen het wateroppervlak een remmende kracht. Een hardere wind zorgt voor een veel sterkere wrijving. Bij windsnelheden van ongeveer 305 tot 322 km/u wordt een wiskundig evenwicht bereikt: de energietoevoer is even groot als de wrijving en de storm kan niet sneller draaien.

Ook is er de middelpuntvliedende kracht. Bij het dalen van de luchtdruk in de depressiekern versnelt de wind omdat het drukverschil over een korte afstand steeds groter wordt. Het drukverschil trekt de lucht richting de kern, maar de middelpuntvliedende kracht duwt de lucht juist naar buiten. Bij windsnelheden hoger dan 290 km/u wordt de lucht even hard aangetrokken als weggestoten en leidt een verdere daling van de kerndruk niet tot hogere windsnelheden.`

Een versimpelde weergave van het evenwicht van krachten dat de intensiteit van tropische stormen bepaalt. Bron: Afbeelding aangepast van Universiteit München

Combinatie van gunstige omstandigheden

Met zijn maximale aanhoudende windsnelheden van rond de 290 km/u en een kerndruk van net onder de 900 hPa zat tyfoon Champi aan de bovenkant van de huidige theoretische maxima. De hoogste aanhoudende windsnelheid en laagste kerndruk ooit gemeten zijn respectievelijk 346 km/u (orkaan Patricia, 2015) en 870 hPa (tyfoon Tip, 1979). In uitzonderlijke gevallen vallen de factoren zo samen dat deze extreme waarden kunnen worden behaald ondanks de theoretische instabiliteit, zoals de heel compacte vorm van orkaan Patricia en het enorme windveld van tyfoon Tip.

Verschillende factoren hielpen de stormkracht van Champi: het oceaanwater was ongeveer 30 graden warm (grote energiebron), er was weinig windschering tussen luchtlagen (de storm kon zijn symmetrische structuur behouden), en de koude uitstroom was optimaal (de koude atmosfeer boven Champi hielp om de opstijgende lucht af te voeren, waardoor meer warme lucht kon worden aangezogen). De rand van het oog van de storm was te vergelijken met een 80 kilometer brede EF4-tornado.

Satellietbeeld van tyfoon Champi, verlicht door de maan op 21 oktober. Bron: CIRA Satellite Library

Een aparte loop en uit elkaar vallend oog

Naast de kracht was ook de koers van Champi opvallend. De storm bewoog van 16 tot en met 21 oktober in een noordwestelijke richting en koerste direct af op Taiwan. Het orkaanmodel van ECMWF liet de storm over Taiwan trekken, terwijl hun AI-model berekende dat het vlak voor het eiland noordwaarts zou afbuigen en later het zuidelijke deel van Japan zou aandoen. Het Google DeepMind AI-orkaanmodel heeft na de orkanen Melissa en Isaias een goede reputatie opgebouwd en gaf nu beide mogelijke scenario’s als oplossing, met een voorkeur voor de afbuiging. De noordelijke optie is ook min of meer de werkelijkheid geworden.

Door de afbuiging had de tyfoon een indirecte impact op Taiwan, maar het eiland kreeg wel te maken met zeer krachtige winden en extreme neerslag. De wind stuwde oceaanwater tegen de kust en veroorzaakte metershoge golven. Het bergachtige landschap van het eiland had een merkwaardig effect op de storm. De wrijving trok het oog van de storm uit elkaar en leidde tot een plotselinge bocht naar links, waarna het een volle 360 graden omdraaide en zijn pad naar het noorden vervolgde. Door deze loop werden de meest westelijke eilanden van Japan twee keer vol getroffen door de tyfoon.