Steeds vaker 30 graden: Europese grens van tropische hitte schuift op naar het noorden
Met de temperatuurverwachtingen voor het einde van deze week wordt opnieuw duidelijk dat de ‘tropische’ grens van 30 graden geen zeldzaamheid meer is in Nederland. Al een week vooruit toonde de weerpluim meerdere mogelijkheden voor een maximumtemperatuur tussen de 30 en 35 graden. Niet alleen het zuiden, maar ook het noorden van het land doet mee. Inmiddels verbazen we ons niet meer over deze temperaturen, maar dat was vroeger wel anders.Trend door heel Europa
De toename van het jaarlijkse aantal dagen van 30+ graden is door vrijwel het hele continent te zien. Alleen in het VK en boven de Duitse noordkust is er geen significante trend. Dat blijkt uit een analyse van Guido Cioni, wetenschapper en data scientist op het gebied van meteorologie.
Cioni voerde de analyse uit om te achterhalen hoe hittegolven in Europa zijn veranderd sinds de jaren 60. De aanleiding was het meemaken van een van de ergste hittegolven ooit voor de maand mei in Europa. Een simpele manier om de evolutie van hittegolven te volgen is door te kijken naar het aantal dagen per jaar met een maximumtemperatuur van 30°C of hoger. De gegevens hiervan komen van een heranalyse (ERA5 reanalysis); het model dat het dichtst bij de waarnemingen ligt.
In 50 jaar is het een stuk warmer geworden
Het verleden wordt genomen als het 10-jarige gemiddelde van de periode 1965-1975. In deze periode waren dagen van 30°C erg zeldzaam in West-, Centraal- en Oost-Europa. In Zuid-Europa kwam het tot zo’n 10 tot 45 dagen met tropische temperaturen. Zuid-Spanje was de warmste plek, met rond de 100 dagen per jaar van 30°C of warmer.
Het heden is het gemiddelde van de periode 2015-2025. In deze periode ziet het er heel anders uit en is de kaart veel meer gekleurd. Een groot aantal gebieden dat eerder nooit tropische temperaturen zag, heeft er nu ten minste gemiddeld 2 per jaar. Zuid-Spanje is nog steeds het warmste gebied, waar zelfs meer dan 120 dagen per jaar het warmer is dan 30 graden. Dat is 4 maanden lang! Maar ook andere landen in Zuid-Europa zien nu ruim 45 dagen deze temperaturen. Alleen in bergachtige gebieden komt het niet veel voor.
In Nederland, België en Duitsland zijn er in de huidige periode gemiddeld 2 tot 10 dagen per jaar met een maximumtemperatuur van meer dan 30 graden. Geen wonder dus dat de temperatuurpluim voor dit weekend zo hoog uitvalt. Het is een jaarlijks terugkerend fenomeen geworden, in plaats van een zeldzaamheid.
“Heet wordt heter”
Behalve het aantal dagen, keek Cioni ook naar de stijgende trend van deze temperatuurgrens. Het blijkt dat in de warmste gebieden de trend ook het grootst is. Het bekende paradigma “heet wordt heter” (door het IPCC geïntroduceerd) gaat in veel regio’s op: waar het al warm is, nemen de extremen nog harder toe. De ongekende mei-hittegolf was daarbij slechts één voorbeeld binnen de versnelde opwarming van Europa. Ondanks dat de tweede decade van mei een stuk kouder was dan gemiddeld, namen de temperaturen razendsnel toe en was het in de derde decade van mei enkele graden warmer dan normaal. Wereldwijd was het de tweede warmste mei ooit gemeten.
Een vrij koude tweede decade van mei werd binnen mum van tijd overgenomen door een zeer warme derde decade. Bron: Copernicus C3S
