Sneeuwstorm gevolgd door korte felle koudegolf vormen apotheose van bizarre, intens sneeuwrijke winterprik

Het nationale weerinstituut te de Bilt heeft op voorhand al een code oranje afgegeven maar ik sluit niet uit dat er opgeschaald gaat worden naar rood.

IJskoude lucht naar Nederland het weekend

Aan de achterzijde van de sneeuwcycloon (Goretti genoemd) die via Zeeland richting Twente koerst, stroomt ijskoude continentaal polaire lucht uit over de Benelux waarin het richting zondag streng kan vriezen regionaal. Zowel wind als bewolking moeten dan het veld hebben geruimd en als er nog een verse, deftige sneeuwlaag ligt zijn de ingrediënten nagenoeg optimaal voor een zeer koude januarinacht.

Vrijdag 9 januari gaan waarschijnlijk alle remmen los aan het al dagen heersende winterfront. Specifiek benoorden de lijn Castricum-Gramsbergen moet de winterse climax zich goeddeels gaan voltrekken.

Winterse climax met stuifsneeuw en rokende duinen

Uitgebreide sneeuwval met een matige tot zelfs zware intensiteit zal zich hier gaan voordoen in de nacht naar vrijdag en vrijdagochtend.

Bovendien zal aan de noordzijde van de venijnige raddraaier de oostenwind flink aanwakkeren. Er komt een harde - tot mogelijk zelfs enige tijd stormachtige wind te staan met windkracht 7-8.

Forse sneeuwduinen van meer dan een meter hoog

Mocht de serieuze 8 op de schaal van Beaufort daadwerkelijk gerealiseerd worden in de noordelijke landsdelen, spreken we officieel van een sneeuwstorm. De impact is dan niet mals.

Sneeuwduinen van 1 tot 2 meter hoogte kunnen dan ontstaan en (binnen)wegen deels blokkeren. Bovendien belemmert intense stuifsneeuw het zicht enorm. Voor de winter minnende toeschouwer echter is het zien van 'rokende' sneeuwduinen een magnifiek gezicht dat hem of haar ongetwijfeld doet denken aan de grote winters van weleer.

De actieradius van de opstandige cycloon Goretti is evenwel niet heel groot en we zouden eigenlijk kunnen spreken van een fenomeen op mesoschaal-niveau.

Het echte werk gereserveerd voor Noord-Nederland

Het ‘echte werk’ (intensieve sneeuwval en veel wind) zal hierdoor waarschijnlijk beperkt worden tot de zogenaamde ‘gouden driehoek’. Deze omvat grosso modo de provincies Friesland, Groningen en Drenthe.

In een groot deel van het land is er aanvankelijk weinig aan de hand op vrijdag. Het regent gestaag, of er valt smeltende sneeuw bij zo'n 3-4 graden. In de buurt van de depressiekern staat amper wind.

Vorstgrens vrijdagavond halverwege het land

Als we het uitgediepte Laag zien wegtrekken in oostelijke richting later op de dag, breidt de koude vrieslucht zich via Noord-Nederland zuidwestwaarts uit over de rest van het land. De berekende, zich verder zuidwaarts expanderende vorstgrens ligt rond 19 uur van Haarlem naar Oldenzaal.

Als een soort vangarm omheen de aftaaiende cycloon, draait een zogenaamde back-bent occlusie tegen de wijzers van de klok in en neemt in de slipstream nog een sneeuwgebied mee dat via Noord-Nederland zuidwaarts koerst.

Tegelijkertijd wordt ook steeds koudere lucht geïmporteerd. Het gaat om ijskoude, transparante en zuivere continentaal polaire lucht. Het horizontale zicht zal uitmuntend worden tijdens het ijskoude weekend dat aanstonds is.

Langduriger sneeuwval in Zuid-Nederland

In Zuid-Nederland kan het trouwens langer blijven sneeuwen zaterdagochtend en hier komt behoorlijk wat accumulatie tot stand als het occlusiefront wat blijft slepen in haar oostwaartse verplaatsing.

Zaterdag overdag schijnt de zon regelmatig in een groot deel van Nederland en ondanks de laagstaande januarizon stijgt de temperatuur naar -1 graad. Er waait een aanvankelijk ijzige oostenwind die het extra gevoelskoud maakt tijdens een wandeling of een ritje met de fiets.

Koudste nacht winter tot nu toe richting zondag

De nacht naar zondag belooft de koudste te worden van dit seizoen tot nu toe. Het KNMI repte al over -15 graden lokaal, maar -12 graden lijkt me iets realistischer. Dat is toch altijd nog strenge vorst.

Zondag overdag blijft het nog zeer koud met een middagtemperatuur van enkele graden onder nul. Het aandeel zon neemt dan verder toe en de wind houdt zich meer koest en ruimt naar zuidoost. Lokaal kan weer worden geschaatst op kleine sloten en wellicht op een beschut vennetje achteraf. Dat geldt nog meer voor de maandag.

Dooiaanval rond maandag

Op maandag volgt dan een dooiaanval die uiteindelijk wel slaagt. Winterse perikelen flakkeren dan weer op in de vorm van neerslag. Verraderlijke ijzel, ijsregen en sneeuw kunnen zich openbaren en voor verkeershinder zorgen.

Uiteindelijk (uiterlijk medio komende week) bereikt zachte oceanische lucht ook Noordoost-Nederland en zijn we waarschijnlijk vertrokken voor tenminste tien dagen met vertrouwd Hollands winterweer. Dat wil zeggen temperaturen vaak tussen 5 en 10 graden met regelmatig regen en zo nu en dan veel wind.

Scandinavische kou later mogelijk weer terug

De Scandinavische kou wordt niet helemaal weggeblazen uit Europa en blijft enigszins op de loer liggen stroomopwaarts. Het zou best eens kunnen dat die winterkou zich toch weer wil gaan uitbreiden richting Duitsland en Nederland op den duur. Een minderheid van de weermodeloplossingen zinspeelt hier op.

Sommige mensen schrijven de hele maand januari nu al af. Men denkt dat na de introductie (binnenkort) van het zachte wisselvallige plaatje de winterkou nooit meer kan wederkeren.