Sneeuw en onweer tegelijk: zeldzame thundersnow in Nederland gezien
Afgelopen dagen zijn mensen op meerdere plekken in Nederland opgeschrikt door doffe klappen van een zeldzaam weerfenomeen: thundersnow. Dit betekent dat het tegelijkertijd onweert en sneeuwt. Onweer in de zomer is vrij normaal, maar dat dit gebeurt tijdens het sneeuwen is bijzonder. Hoe zeldzaam is dit en hoe kan het ontstaan?Hoe ontstaat ‘normaal’ onweer?
Onweer komt in Nederland vooral in de zomer voor en ontstaat vaak op warme dagen. Warme, vochtige lucht stijgt dan snel op en koelt onderweg af, waardoor waterdamp condenseert en de typische, dreigende onweerswolken ontstaan. In deze wolken stijgt warme lucht snel op, terwijl afgekoelde lucht juist daalt, omdat koude lucht zwaarder is dan warme lucht. Door deze sterke luchtstromen botsen ijsdeeltjes op elkaar, waardoor elektrische deeltjes worden opgeladen. Als het spanningsverschil groot genoeg wordt, volgt een ontlading in de vorm van bliksem.
Ontstaan thundersnow
In de winter ontbreken normaal gesproken twee essentiële ingrediënten voor onweer: warme lucht en vochtige lucht. Koude lucht kan namelijk weinig waterdamp bevatten. Om toch onweer te laten ontstaan in de winter, moet de lucht alsnog sterk kunnen stijgen. Het temperatuurverschil tussen de koude lucht op hoogte en het aardoppervlak moet daarbij groot zijn, iets wat in de winter maar zelden voorkomt. Toch kan dit temperatuurverschil soms groot genoeg zijn wanneer zeer koude lucht over relatief warm (zee)water trekt. Doordat er vanaf zee ook veel vocht beschikbaar is dat kan condenseren, kunnen onder deze omstandigheden zware sneeuwbuien ontstaan. Als er in die buien voldoende ijsdeeltjes en sneeuw aanwezig zijn, kan er net als in de zomer genoeg wrijving optreden om elektrische lading op te bouwen.
Thundersnow in Nederland is erg zeldzaam
Precies afgelopen dagen waren deze voorwaarden aanwezig. Van oorsprong zeer koude poollucht trok langere tijd vanaf de Noorse Zee over de Noordzee richting Nederland. Doordat de lucht op hoogte erg koud was, konden stevige sneeuwbuien ontstaan, waarbij ook soms thundersnow. Bijzonder aan deze vorm van onweer is dat de witte sneeuw het licht van de bliksem weerkaatst, waardoor de flitsen een stuk feller zijn dan zomers onweer. Daarnaast klinkt thundersnow veel doffer, omdat sneeuw het geluid deels dempt.
Dat thundersnow de afgelopen dagen op meerdere plekken in Nederland werd waargenomen, is bijzonder. In Nederland komt het maar weinig voor en zelfs wereldwijd wordt het maar een beperkt aantal keer per jaar gezien. Omdat het onweer door de dempende werking van sneeuw maar op 3 tot 5 kilometer afstand te horen is, is het extra bijzonder als je dit fenomeen dit jaar zelf hebt kunnen waarnemen.
