Slurven boven het IJsselmeer: zo ontstaan waterhozen in Nederland
Misschien heb je weleens een slurf boven het water gezien die verdacht veel op een tornado lijkt, maar dan een stuk kleiner. Dit fenomeen wordt een waterhoos genoemd. Maar hoe ontstaan deze waterhozen precies? Waarom lijken ze zo op tornado's, en kun je ze ook in Nederland spotten?Zo ontstaat een waterhoos
Een waterhoos lijkt op een windhoos, maar dan boven het water. De kenmerkende slurf, die vanuit een wolk richting het wateroppervlak hangt, ontstaat wanneer er een groot temperatuurverschil is tussen relatief warm water en een koudere lucht op enkele kilometers hoogte.
Dit temperatuurverschil zorgt ervoor dat de opgewarmde lucht vlak boven het water razendsnel opstijgt. Als de wind op verschillende hoogtes vervolgens van richting en snelheid verandert, kan deze stijgende luchtstroom gaan roteren. Doordat de lucht snel opstijgt, zal er een aanzuigende werking zijn van de lucht dicht bij het water, waardoor deze cirkelend omhoog wervelt.
De hoos zelf wordt zichtbaar doordat de luchtdruk in de snelle rotatie daalt. Hierdoor koelt de lucht af en condenseert waterdamp tot kleine waterdruppeltjes. De waterhoos is dus geen opgezogen water, maar een snel ronddraaiende wolk.
Warm water geeft energie
Bij een waterhoos kunnen de windsnelheden lokaal oplopen tot ruim 100 km/u. Toch is het een erg plaatselijk fenomeen dat boven land snel ongevaarlijk wordt. Zodra een waterhoos boven land komt, verliest hij namelijk zijn belangrijkste brandstof: de warmte en het vocht van het water. Zonder deze energie dooft de waterhoos vrijwel altijd vrij snel uit. Grote schade op land is daardoor erg zeldzaam, maar voor schepen en zeilboten kan het wel gevaarlijk zijn vanwege de hoge windsnelheden.
In tegenstelling tot waterhozen zijn windhozen een stuk gevaarlijker. Windhozen komen voor boven land en ontstaan alleen in zeer zware stormen. Windhozen zijn in Nederland vrij zeldzaam, maar zorgen wel vaak voor schade, zoals eerder dit jaar in Noord-Brabant.
Waterhozen in Nederland
Hoewel de meeste waterhozen voorkomen in warme klimaten zoals de tropen, zien we ze ook in meer gematigde klimaten. Ook in Nederland komen ze enkele keren per jaar voor, met name in het tweede deel van de zomer en het begin van de herfst. Het water in de Noordzee en het IJsselmeer is dan op z'n warmst, terwijl de luchtlagen hoger in de atmosfeer soms flink kouder kunnen zijn.
In Nederland worden grofweg tien waterhozen per jaar gezien. Omdat waterhozen erg lokaal voorkomen en meestal maar enkele minuten zichtbaar zijn, komen er in werkelijkheid waarschijnlijk meer voor dan er geregistreerd worden.
Hoe zit het dit jaar?
Door de tot nu toe vrij warme zomer is de temperatuur van het water in de Noordzee en het IJsselmeer flink opgelopen. Op veel plekken tikt het water de 20 graden al aan. Omdat het ook de komende week behoorlijk warm lijkt te worden in ons land, zal het water nog iets verder opwarmen.
Hoewel het exact voorspellen van zo'n lokale waterhoos vrijwel onmogelijk is, zorgt dit warme water er wel voor dat de kans op waterhozen later deze zomer en in september flink toeneemt.
Mocht je een waterhoos zien of een andere mooie weerfoto of -video hebben gemaakt? Stuur deze dan gerust naar foto@weer.nl!
