Saharazand in Nederland: van spectaculaire luchten tot vieze auto’s

Aanvoer warme lucht uit het zuiden

Vanaf afgelopen weekend is de overheersende windrichting gedraaid en wordt er warmere lucht aangevoerd. De afgelopen dagen draaide deze nog verder. Zo wordt er op een hoogte van 3 km in de atmosfeer lucht uit Algerije en Marokko over Spanje naar Nederland getransporteerd. Hogedrukgebieden in de buurt zorgen voor stabiele en heldere omstandigheden. Dit bracht ons gisteren hoge temperaturen met temperatuurrecords op. Maar ook iets anders: Saharazand.

Geen zand, maar stofdeeltjes in de lucht

In werkelijkheid is het niet echt het zand wat helemaal tot Nederland reikt. Zandkorrels zijn te groot en te zwaar om zo ver getransporteerd te kunnen worden. In werkelijkheid is het fijnstof wat we hier aantreffen. Deze deeltjes zijn klein en licht genoeg dat ze hoog in de atmosfeer kunnen zweven.

Bij zandstormen in de woestijn kan het stof opwaaien en zo hoog in de atmosfeer worden geslingerd. Bij een zuidelijke stroming zoals we de afgelopen dagen ondervonden kan dit vervolgens tot aan Nederland of zelfs nog noordelijker komen. Dit gebeurt vaak een paar keer per jaar, voornamelijk in het voorjaar. In deze periode komt de zuidelijke stroming vaker voor en kan het stof hoger in de atmosfeer komen, waardoor het grotere afstanden kan afleggen.

Concentratie fijnstof dichtbij de grond op vrijdag 27 februari om 12:00 uur. Bron: uoa.gr

Bloedregen

Of de stofdeeltjes daadwerkelijk op de grond terechtkomen, hangt af van de timing met regenbuien. Vrijdag trekt een front over. Hierdoor gaat het vanaf de middag regenen, en kunnen de stofdeeltjes die in de lucht zweven neerslaan. Wanneer de omstandigheden goed zijn, kan dit na een regenbui zichtbaar zijn. De regen kan ook roder van kleur zijn en wordt daarom ook wel bloedregen genoemd. Zaterdagochtend is het dan mogelijk dat er een roodbruin laagje aan stof op auto’s, ramen en andere oppervlakken ligt.

Mooie zonsopkomsten

Niet alleen op de grond is het effect zichtbaar. Ook in de lucht kan het te zien zijn. De lucht kan iets minder helder zijn en het kan lijken alsof er een waas overheen zit. Door de hoge concentratie aan stofdeeltjes in de lucht is het mogelijk dat de zonsopkomst en zonsondergang extra rood van kleur is. Het licht wordt dan namelijk meer verstrooid, waardoor de lucht intenser rood en oranje kleurt. Zo levert het ook mooie beelden op.

Nadelige effecten

Naast dat je misschien je auto een extra keer moet wassen, levert het ook andere vervelende effecten op. Het verslechtert de luchtkwaliteit, waardoor vooral mensen met chronische longaandoeningen hier last van kunnen hebben. De fijne stofdeeltjes kunnen namelijk tot diep in de longen doordringen en kunnen zo kortademigheid, hoesten en benauwdheid veroorzaken. Ook als je ziek bent is het beter om binnen te blijven.

Calima

In Spanje en omliggende regio’s komt deze zuidelijke stroming met fijnstof veel vaker voor. Daar heeft het verschijnsel ook een naam: de Calima. Tijdens zo’n periode kan het zicht sterk afnemen, waardoor vliegvelden soms moeten sluiten. Ook het dragen van mondkapjes wordt op momenten van een sterke Calima aanbevolen. Dit was ook afgelopen week het geval. Op dit moment is er een matige Calima aan de gang op de Canarische Eilanden en het westen van Spanje.

In Nederland blijft de overlast grotendeels beperkt en zien we het vooral terug als een lichte waas in de lucht of een extra kleurrijke zonsopkomst. Met de regen van vrijdag kan er wel een dun laagje Saharastof achterblijven op tuinmeubels en auto’s. Wie de auto nog wilde wassen, kan dus beter even wachten tot na het weekend.