Relatief natte juni met recordhitte, tropische nachten en zwaar onweer

Met een gemiddelde temperatuur van 19,2 graden in De Bilt was juni bijna drie graden warmer dan normaal. Daarmee komt deze maand op de tweede plaats van warmste junimaanden sinds het begin van de metingen. Alleen juni 2023 was met 19,4 graden nog iets warmer.

Van koel naar tropisch warm

De eerste helft van de maand verliep relatief koel en wisselvallig. De middagtemperaturen lagen vaak rond de 20 graden en regelmatig trokken regen- en wolkenvelden over het land. Halverwege juni veranderde het weerbeeld echter volledig. Onder invloed van veel zon liep de temperatuur snel op en in combinatie met een hoge luchtvochtigheid werd het steeds warmer en benauwder.

Recordlange landelijke hittegolf

De uitzonderlijk warme tweede helft van de maand zorgde ervoor dat juni uiteindelijk bijna drie graden warmer uitviel dan normaal. Van 18 tot en met 29 juni beleefde Nederland een landelijke hittegolf van twaalf dagen. Daarmee was het de langste landelijke hittegolf ooit gemeten in juni. Regionaal hield de hitte zelfs nog langer aan. In onder meer Ell, Horst en Beek begon de hittegolf al op 16 juni en duurde deze door tot in juli.

Eerste code rood vanwege hitte

De extreme hitte leidde voor het eerst tot code rood vanwege hoge temperaturen. Op vrijdag 26 juni gold vanaf middernacht voor vrijwel het hele land de hoogste waarschuwing. Alleen in Groningen, Friesland, Drenthe en Zeeland bleef het bij code oranje. In Overijssel, Gelderland, Noord-Brabant en Limburg werd code rood later zelfs verlengd tot zaterdag.

De combinatie van zeer hoge temperaturen en een hoge luchtvochtigheid zorgde voor gevaarlijke omstandigheden. De hoogste temperatuur werd gemeten in Ell, waar het 39,4 graden werd. Daarmee bleef de grens van 40 graden net buiten bereik. Op verschillende plaatsen bereikte de hittekracht de maximale waarde van 10.

Zware onweersbuien na de hitte

Na de eerste fase van de hittegolf maakten zware onweersbuien een einde aan de grootste warmte. In de nacht van 19 op 20 juni trok een actieve onweerszone over Nederland. Daarbij werd een recordaantal bliksemontladingen geregistreerd. Nog geen week later werd dat record alweer verbroken tijdens een nieuwe onweerssituatie.

De buien gingen gepaard met hevige regenval, hagel tot ongeveer 2 centimeter en windstoten tot 108 km/uur. Plaatselijk viel in korte tijd meer dan 60 millimeter regen.

Ook in de nacht van 27 op 28 juni trokken opnieuw zware onweersbuien over België en Nederland. In twee afzonderlijke buienlijnen ontstond op meerdere plaatsen schade door blikseminslag en zware windstoten. Door de sterke windschering konden de buien zich goed organiseren, waardoor lokaal hagelstenen tot 5 centimeter doorsnee vielen. Vooral in de omgeving van Amsterdam, Flevoland en Utrecht ontstond hierdoor schade.

Dankzij deze onweersbuien eindigde juni uiteindelijk relatief nat. Gemiddeld viel er 85 millimeter neerslag, tegenover een langjarig gemiddelde van 66 millimeter.

Ongekend warme nachten

Niet alleen overdag was het uitzonderlijk warm. Ook de nachten waren historisch zacht. Voor het eerst sinds het begin van de metingen bleef de temperatuur in De Bilt in juni drie nachten op rij boven de 20 graden. Daarmee werden voor het eerst tropische nachten in juni geregistreerd.

Regionaal bleef het zelfs nog warmer. In Maastricht daalde de temperatuur in de nacht van 27 juni niet verder dan 22,9 graden.

Ook zonniger dan normaal

Ondanks de vele onweersbuien scheen de zon deze maand vaker dan gebruikelijk. Gemiddeld werden 250 zonuren geregistreerd, tegenover 214 uur normaal voor juni. Vooral tijdens de laatste tien dagen van de maand scheen de zon uitbundig. Langs de kust werden de meeste zonuren gemeten.

Past dit bij een warmer klimaat?

De uitzonderlijke warmte past binnen de trend die al langer zichtbaar is. Door klimaatverandering neemt de kans op langdurige en intense hittegolven toe. Ook zeer warme nachten komen steeds vaker voor, doordat de atmosfeer en de Noordzee warmer zijn dan vroeger. Daardoor is de kans groot dat vergelijkbare junimaanden in de toekomst vaker zullen voorkomen dan in het huidige klimaat van enkele decennia geleden.