Regen komt eraan, maar de droogte is nog lang niet voorbij

Droogte zit inmiddels diep

Nederland kampt inmiddels met uitzonderlijke droogte. Het neerslagtekort is gestegen naar 295 mm, en het vooruitzicht is dat het komend weekend de 300 mm overstijgt. Het neerslagtekort gaat echter alleen over de meteorologische droogte: er valt minder neerslag dan normaal. Als zo’n periode langer aanhoudt, kan ook de bodem uitdrogen en het grondwaterpeil dalen. Uiteindelijk kan dit leiden tot hydrologische droogte, waarbij ook de waterstanden en rivierafvoeren laag zijn. De lage rivierstanden laten zien dat de droogte inmiddels hydrologisch merkbaar is. Deze vormen van droogte reageren bovendien niet even snel op een weersomslag. Het neerslagtekort kan na een natte periode snel afnemen, maar het duurt veel langer voordat de bodem, grondwater en rivieren zich herstellen.

Weersomslag brengt mogelijk verlichting

De komende weersomslag kan vooral de meteorologische droogte een beetje verzachten. Vanaf komend weekend wordt het lagedrukgebied bij IJsland weer sterker. Tegelijkertijd verschuift het hogedrukgebied boven Zuidwest-Europa naar het westen richting de Azoren. Hierdoor krijgen we een noordwestelijke stroming in West-Europa, wat meer bewolking met regen oplevert. Daarnaast wordt de straalstroom weer sterker, wat meer storingen kan betekenen. Wel is het afwachten hoeveel regen er daadwerkelijk gaat vallen. Het warme zeewater van de Noordzee kan de buien extra voeden, maar het is nog afwachten hoe ver deze neerslag landinwaarts komt over het extreem droge land.

Door deze meer noordwestelijke stroming zakt in Nederland de temperatuur naar iets onder gemiddelde waarden voor de tijd van het jaar. Door de lagere temperatuur neemt de verdamping af. Daardoor zal het neerslagtekort minder snel oplopen en kan het, afhankelijk van de hoeveelheid regen, zelfs iets afnemen.

Ook in brongebieden valt regen

Voor de andere vormen van droogte is meer nodig. Een paar dagen regen maakt diep grondwatertekort bijvoorbeeld niet zomaar ongedaan. Bovendien is de afvoer van de Rijn recordlaag. Voor de Rijn is daarnaast vooral de neerslag in het stroomgebied van belang. De komende periode wordt ook in Duitsland en de Alpen regen verwacht, met name in de Alpen. De hoeveelheden die worden verwacht zijn echter niet uitzonderlijk voor deze tijd van het jaar. Regenwater dat in de Alpen valt, stroomt bovendien niet rechtstreeks naar Nederland. Een deel wordt eerst opgenomen door de bodem of opgeslagen als grondwater, waarna het via zijrivieren geleidelijk de Rijn bereikt. De verwachte regen kan de afvoer daardoor wel ondersteunen, maar waarschijnlijk niet meteen een einde maken aan het uitzonderlijk lage waterpeil.

Droogte is niet zomaar voorbij

De weersomslag kan daarmee een eerste verlichting brengen voor de meteorologische droogte. Ook voor de hydrologische droogte is de verwachte neerslag welkom, maar daarvoor is veel meer water nodig. Zelfs als het nu voor een langere periode flink zou regenen, kunnen de lage rivierafvoeren maanden aanhouden.