Ontwerp van stadspark bepaalt hoe sterk een park overdag en ’s nachts afkoelt
De lente is in volle gang en ook de zomer komt er alweer snel aan. Met de stijgende temperaturen stromen de parken in de steden van Nederland vol. In de schaduw van bomen zijn parken dan een plek om verkoeling op te zoeken, maar nieuw onderzoek laat zien dat het ontwerp van een park heel belangrijk is voor de vraag of bomen verkoeling bieden of juist warmte vasthouden.Steden werken als hitte-eiland
Als het buiten warm wordt, is bekend dat een stad nog wat verder opwarmt dan het landelijke gebied eromheen. Dit noemen we het hitte-eilandeffect. Dat wordt onder andere veroorzaakt doordat in de stad meer zonlicht wordt opgenomen door relatief donkere materialen zoals asfalt en beton. Ook vindt er minder verdamping plaats, doordat de ondergrond vaak verhard is.
Natuur in de stad kan helpen om dit tegen te gaan en kan voor inwoners ook een plek van relatieve verkoeling zijn. Daarbij wordt vaak gedacht dat hoe meer bomen je plant, hoe beter dat is, maar dat was nog niet goed onderzocht.
Bomen zorgen overdag voor verkoeling, maar 's nachts niet
In een recent onderzoek, dat werd uitgevoerd in verschillende parken in Montreal, werden de temperatuur en luchtvochtigheid gemeten boven open gras, tussen plukjes bomen en tussen bomen die dicht op elkaar staan.
Hieruit blijkt dat vooral bomen die dicht op elkaar staan overdag, zoals verwacht, voor de meeste verkoeling zorgen. Dat komt enerzijds door de schaduw, maar ook door evapotranspiratie. Dat is een term die in de wetenschap wordt gebruikt voor de verdamping van water vanaf de bodem en het water dat planten en bomen afgeven aan de atmosfeer.
Gedurende de nacht houden geclusterde bomen de warmte daarentegen juist vast. Dat is in tegenstelling tot open gras, waar het overdag juist warmer is, maar dat veel sneller afkoelt zodra de zon verdwenen is.
Inrichting van stadsparken cruciaal
Vaak wordt gedacht dat meer bomen planten ook meer verkoeling betekent, maar de resultaten van de studie laten zien dat niet altijd geldt en bomen in de nacht juist meer warmte vasthouden dan open gras. Dit betekent dat daar bij het ontwerpen van parken rekening mee gehouden kan worden.
De wetenschappers schrijven dat natuur in steden daarom moet bestaan uit een mix van bomen die overdag schaduw en verkoeling geven, met open plekken met gras ertussen. Zo wordt voorkomen dat de hitte ’s nachts te veel wordt vastgehouden en warmte zich opbouwt, zoals tijdens een hittegolf. Bovendien zijn parken dan zowel overdag als later op de avond plekken waar verkoeling kan worden opgezocht.
Uiteindelijk is het voor inwoners van steden belangrijk dat zij tijdens hete zomers verkoeling kunnen zoeken in stadsparken. Meer begrip van hoe warmte precies wordt vastgehouden en hoe je stadsparken optimaal kunt inrichten om dit tegen te gaan, is in een opwarmend klimaat heel nuttig.
