Nog nooit zo laat sinds de satellietmetingen: waar blijven de orkanen op de Atlantische Oceaan?

Van onweersbui tot orkaan

Het orkaanseizoen op de Atlantische Oceaan, de zee tussen de continenten Amerika, Europa en Afrika, duurt van 1 juni tot en met 30 november. De watertemperatuur is dan doorgaans hoog genoeg voor de vorming van tropische stormen en orkanen. Een orkaan begint vaak als een simpele onweersbui die ontstaat ten westen van Afrika. Door de passaatwinden trekt zo’n storm altijd westwaarts richting Amerika en kan die zich bij de juiste omstandigheden stapsgewijs ontwikkelen tot tropische storm, of in het uiterste geval tot orkaan.

Warm zeewater

Een belangrijke energiebron voor de ontwikkeling van een tropische storm of orkaan is hierbij het warme zeewater. Vanaf een watertemperatuur van ongeveer 26 graden is het water warm genoeg en is er voldoende energie beschikbaar voor het ontstaan van stormen. Hoe warmer het water, hoe sneller de verdamping en hoe groter de kans op het ontstaan van orkanen.

De watertemperatuur is momenteel op grote schaal ruim boven de 26 graden. Er is dus voldoende beschikbare energie. Die beschikbare energie is alleen niet het enige waardoor een orkaan kan ontstaan.

Zeewatertemperatuur op de Atlantische Oceaan. Bron: Tropical Tidbits.

Droge Saharalucht gooit roet in het eten

Een andere voorwaarde is dat de lucht vochtig genoeg is. Bij het verdampen van zeewater stijgt waterdamp op, die bij het opstijgen afkoelt en condenseert. Hierbij komt veel energie vrij die er weer voor zorgt dat lucht makkelijker kan opstijgen, waardoor de luchtdruk daalt en er zich uiteindelijk een storm kan ontwikkelen. Momenteel is er boven de Atlantische Oceaan juist sprake van erg droge lucht doordat droge Saharalucht met zand overtrekt. Door deze droge lucht verdampen juist de druppels in de lucht, waardoor de lucht minder makkelijk kan opstijgen en stormen zich moeilijker vormen.

El Niño effect werkt tegen

Nog een ingrediënt voor de vorming van stormen en uiteindelijk orkanen op de Atlantische Oceaan is de juiste hoeveelheid windschering. Windschering geeft aan hoeveel de wind verandert van richting of snelheid naarmate je hoger in de atmosfeer komt. Doordat we momenteel te maken hebben met een El Niño is er meer windschering dan normaal op de Atlantische Oceaan. Dit zorgt ervoor dat de opstijgende lucht in beginnende stormen erg uit elkaar wordt getrokken, waardoor stormen zich minder goed kunnen organiseren en hierdoor minder makkelijk een orkaan kunnen vormen.

Op de Stille Oceaan, het water tussen Azië, Australië en Amerika, zorgt El Niño juist voor minder windschering, waardoor stormen zich beter kunnen organiseren. Dat is een van de redenen waarom er op deze oceaan juist meer orkanen voorkomen en er vorige week zelfs drie tegelijk over het water raasden!

Vooruitzichten rest van het seizoen

Normaal gesproken zitten we nu in de piek van het orkaanseizoen, maar dit jaar zijn er pas vijf tropische stormen (tegen normaal acht) en nog geen enkele orkaan (tegen normaal drie) waargenomen. Daarmee is het sinds het begin van de satellietwaarnemingen in de jaren 60 nog nooit zo laat in het seizoen voorgekomen dat er nog geen orkaan is geweest.

Tropische stormen tot nu toe dit seizoen. Bron: NOAA.

Hoewel de omstandigheden momenteel niet in het voordeel van stormen zijn, is de verwachting dat er later volgende week wel iets gaat veranderen in de atmosfeer, waardoor de kans op de ontwikkeling van tropische depressies groter wordt. Momenteel is er sprake van één verstoring die zich komende week mogelijk kan ontwikkelen tot tropische depressie. De Amerikaanse weerdienst schat deze kans vooralsnog laag in, namelijk minder dan 20%.

Vooruitzichten voor komende week. Momenteel is er sprake van een verstoring die mogelijk kan uitgroeien tot een tropische depressie, waarbij de kans momenteel nog onder de 20% wordt geacht.

Of er zich dit seizoen nog een orkaan gaat ontwikkelen, is op dit moment lastig te zeggen. Hoewel de kansen momenteel niet groot zijn, kan er later in het seizoen altijd nog iets veranderen waardoor de orkanen alsnog op gang komen. Maar dat het dan historisch laat zal zijn, is nu al wel duidelijk.