Nieuwe weersatelliet maakt elke 2,5 minuten een nieuwe foto en is waardevol voor ‘nowcasting’
De eerste weersatelliet van een samenwerkingsproject tussen ESA en EUMETSAT werd gelanceerd in december 2022. Ruim drie en een half jaar later ging zijn opvolger de ruimte in. Deze nieuwe satelliet maakt om de 2,5 minuten een nieuw beeld van Europa en Afrika en geeft belangrijke informatie over de snelle ontwikkeling van weersystemen.Twee soorten satellieten
Het samenwerkingsproject Meteosat Third Generation (MTG) richt zich op diensten voor de Europese bevolking zoals weersvoorspellingen, waarschuwingen voor UV-straling en het monitoren van de luchtkwaliteit en het klimaat. Het moet de komende 20 jaar cruciale gegevens leveren.
Het project bestaat uit vier MTG-I (imager) en twee MTG-S (sounder) satellieten. De imager satellieten maken optische beelden van het zichtbare tot infrarode lichtspectrum en leveren realtime gegevens over de locatie en intensiteit van bliksemontladingen. De Lightning Imager kan alle soorten bliksem detecteren, wat een nuttige aanvulling is op bliksemdetectie vanaf de grond. De sounder satellieten hebben een infrarood sounder (IRS) aan boord waarmee de 3D-structuur van de atmosferische temperatuur en waterdamp vastgelegd wordt.
De MTG-satellieten bevinden zich in een geostationaire equatoriale baan op een lengtegraad van 0°. Geostationaire satellieten volgen een baan die precies meedraait met de aarde. Dit kan alleen boven de evenaar en op een hoogte van 35,786 kilometer boven zeeniveau. De satellieten lijken stil te staan ten opzichte van het aardoppervlak en maken zo telkens een foto van hetzelfde stukje aarde, in dit geval Europa en Afrika.
De initiële planning van het lanceren van de MTG-satellieten. De derde generatie moet de komende 20 jaar atmosferische gegevens leveren. Bron: eoPortal
Belangrijke observaties
De imager satelliet maakt gebruik van bepaalde kleurenfilters die foto’s maken met zichtbaar of infrarood licht. Bijvoorbeeld de temperatuur van het aardoppervlak, de dikte van wolken, mist en deeltjes in de atmosfeer kunnen hiermee worden geregistreerd. De aanwezigheid van bliksem is een duidelijk teken van atmosferische instabiliteit, die gepaard kan gaan met extreme weersomstandigheden. Met de gegevens van de Lightning Imager wordt duidelijk waar een onweersbui ontstaat en hoe snel deze in intensiteit toeneemt.
Verschillen MTG-I1 en MTG-I2
De in 2022 gelanceerde MTG-I1 is de eerste van zes satellieten die samen het volledige MTG-systeem vormen. Gegevens van de missie verbeteren weersvoorspellingen en ondersteunen vroegtijdige waarschuwingen en de monitoring van bosbranden en luchtvervuiling. De MTG-I1 maakt elke 10 minuten beelden van Europa en Afrika, maar de nieuwe MTG-I2 doet dit elke 2,5 minuut op hoge resolutie. Wel wordt er alleen gefocust op Noord-Afrika in plaats van het hele continent, zodat het snellere scans kan doen. Daarnaast moet de MTG-I2 functioneren als back-up voor de MTG-I1. Mocht er iets stukgaan of onderhoud nodig zijn, dan zijn de gegevens van de atmosfeer altijd beschikbaar.
Extreme weersomstandigheden hebben een grote invloed op de samenleving. Situaties zoals plotselinge hevige neerslag, dichte mist, ijzel of zware windstoten kunnen levensgevaarlijk zijn en snel evolueren. De satellietgegevens worden na korte tijd geüpdatet en zijn daarom essentieel voor weersvoorspellingen op de korte termijn, ofwel nowcasting. Meteorologen ontvangen bijna realtime informatie over weersontwikkelingen en kunnen daarmee sneller en nauwkeuriger verwachtingen of waarschuwingen uitgeven.
