Nee, deze zomer is écht niet normaal
Als je in het uiterste noorden van Nederland woont, lijkt deze zomer misschien niet eens zo ongebruikelijk. Deze regio heeft minder extreme hitte gehad, en hete dagen werden al snel weer afgewisseld met koelere zeelucht. Dit kan een vertekend beeld geven van de buitengewone zomer die West-Europa meemaakt.Juli: heet en droog in West-Europa
Uit de analyse van het Europese Copernicus blijkt dat West-Europa de warmste juni-juliperiode ooit beleefde (2,8°C boven het langjarig gemiddelde). De derde en vierde Europese hittegolven sinds mei zijn een teken van een uitzonderlijke reeks extreme hitte. In het merendeel van West-Europa hield de wijdverspreide droogte aan en werd het zelfs verergerd. De bodem is hier buitengewoon droog, terwijl delen van Scandinavië en de Baltische Staten meer neerslag registreerden doordat de invloed van lagedrukgebieden daar groter was.
Hitte binnen Nederland
Volgens het langjarig gemiddelde over de periode 1991-2020 (de klimaatnormaal) zijn er ieder jaar gewoonlijk 2 tropische dagen in de kustgebieden tot 8 in het zuidoosten. Tot en met 10 augustus zijn er in De Bilt dit jaar 11 tropische dagen gemeten en maar liefst 21 in Maastricht. De huidige hittegolf telt daar nog één tot drie dagen bij op.
De bekende zomer van 1976 zag 14 tropische dagen in De Bilt en 19 in Maastricht. Lang niet elk weerstation heeft het record van het aantal tropische dagen verbroken, maar dat op zichzelf is geen bewijs tegen een abnormale zomer. Daarvoor moeten we breder kijken.
Het argument dat 1976 een warmere en drogere zomer is dan 2026, valt in het niet bij de trend van de opwarmende zomers in Nederland. Bron: Stephan Okhuijsen (Datagraver) via LinkedIn
Een extreem warme dag van 35 graden of meer was in de vorige eeuw vrij zeldzaam, maar tegenwoordig komt het vaker voor. Er zijn tot nu toe 7 van dit soort dagen geweest, gelijk aan het record uit 2020. Naar verwachting komt er nog minstens één extreem warme dag bij; een nieuw record dus. Ook wat betreft het warmtegetal, de zonuren en droogte pakt deze zomer groots uit.
Records en droogte in het buitenland
De droogte in Europa is veel in het nieuws. Dat is niet voor niks, want de omstandigheden zijn uitzonderlijk. De afvoer van de Rijn is uitzonderlijk laag: op 6 augustus werd voor deze tijd van het jaar de laagste waarde in de meetreeks (sinds 1901) gemeten. De Rijn is slechts één voorbeeld van rivieren die er droog bij liggen. De lage waterstand in de Donau levert grote problemen op en leidde zelfs tot de vondst van mammoetbotten in het opdrogende rivierbed.
Stroomopwaarts in de Rijn is te zien dat sneeuwsmelt bijna geen bijdrage leverde aan de afvoer aan het begin van de zomer. Daarentegen piekte de Rijnafvoer aan het einde van februari door vroege sneeuwsmelt en de tijdelijke toename van regenval. Het opgeslagen water in gletsjers en bergsneeuw dat normaal gesproken gedurende de zomer vrijkomt, vormt dit jaar nauwelijks een buffer.
De Rijnafvoer bij Maxau (nabij Karlsruhe) in 2026 vergeleken met de variaties van 1921 t/m 2025. Dit jaar is de afvoer uitzonderlijk laag. Bron: KNMI
Net als in mei werden de afgelopen periode door heel Europa datum-warmterecords of zelfs maandrecords verbroken. In Oostenrijk werd begin augustus een recordtemperatuur van 41,2°C gemeten, een dag nadat het vorige record van 41,0°C werd gezet. Slowakije noteerde een recordtemperatuur van 42,2°C. In dezelfde periode kregen in Italië alle grote steden een code rood vanwege de hitte. In Noord-Italië, bijvoorbeeld aan het Gardameer, steeg het kwik dagelijks tot ruim boven de 35 graden en komt de maximumtemperatuur sinds 13 juni niet meer onder de 30 graden. De constante warmte veroorzaakt het sneller rijpen van fruit zoals druiven, waardoor Spaanse wijnmakers op 22 juli begonnen met de vroegste oogst ooit.
