Monsterlijke winterstorm in de VS; Hoe het kon ontstaan zit zo

De ingrediënten: koude lucht en vocht

De omvang van deze winterstorm is zelfs voor Amerikaanse begrippen ongekend. Voor een winterstorm heb je twee belangrijke ingrediënten nodig: een grote portie koude lucht en vocht. Wanneer de omstandigheden precies goed zijn, kan een uitzonderlijk zwaar weersysteem ontstaan. Dit was zo’n moment.

Een extreem koude luchtmassa boven Canada, geassocieerd met een zeer sterk hogedrukgebied, breidde zich uit over vrijwel het gehele noordelijke deel van het continent. De koude luchtstromen drongen diep de VS binnen, waardoor de koude omstandigheden zich verder naar het zuiden verplaatsten. Tegelijkertijd lag er een lagedrukgebied nabij Californië die vocht vanaf de Stille Oceaan meevoerde. De beide luchtsoorten botsten en zo vormde een uitgebreide en mogelijk zeer gevaarlijke winterstorm, versterkt door de straalstroom.

De vooruitzichten waren niet goed

De nationale Amerikaanse weerdienst, het NWS, hield de potentie van de storm in de gaten. Enkele dagen van tevoren gaven zij waarschuwingen uit. Woensdag schreven ze “naar verwachting wordt dit een uitzonderlijk grote en hevige winterstorm”, die vrijdag 23 januari tot en met maandag 26 januari aan zou houden.

Het voorspelde weertype op zondag 25 januari zegt alles: op grote schaal in de oostelijke helft van de VS valt sneeuw of ijzel. Bron: NOAA NWS

De winterstorm veroorzaakt zware sneeuwval, ijzel en verraderlijke bevroren regen in grote gebieden. Het begon in de zuidelijke Rocky Mountains en verplaatste zich tijdens het weekend oostwaarts, waar het zondag de East Coast bereikte. Het noordelijke deel van het neerslaggebied bestaat uit sneeuwval. Ten zuiden van het sneeuwgebied valt ijzel en bevroren regen, wat de situatie levensgevaarlijk maakt. Op hoogspanningsmasten vormt zoveel ijs dat ze het begeven en miljoenen mensen geen verwarming en stromend water hebben.

Naast de winterse neerslag staat er ook een stevige wind. In de extreem koude lucht kan de gevoelstemperatuur zo laag worden als -45°C. De enorme bel van koude lucht is ook niet zomaar weer het land uit. De komende week moeten Amerikanen vooral in het oosten van de VS zich opmaken voor koude dagen. Tot aan Texas is er strenge vorst en kunnen kouderecords worden verbroken.

Vrieskou breidde zich uit over Noord-Amerika en vormt een bel van strenge vorst zo zuidelijk als het midden van Texas. Bron: Climate Reanalyzer

Hurricane Hunters leveren belangrijke data

Het NWS zette elk mogelijk hulpmiddel in om de winterstorm zo goed mogelijk te voorspellen. Met speciale vliegtuigen en apparatuur vlogen de Hurricane Hunters door twee fronten. Ze gebruiken bijvoorbeeld dropsondes die tijdens hun val vanuit het vliegtuig weergegevens verzamelen.

De gegevens die de Hurricane Hunters verzamelen worden ingevoerd in weermodellen. Hoe gedetailleerder dit gedaan wordt, hoe meer naar de waarheid de modelberekeningen zijn. Heel kleine variaties maken uit en kunnen het verschil maken tussen regen, ijzel of sneeuw. Een afwijking van 1 of 2 graden, of enkele kilometers verder naar het noorden of zuiden, kan al betekenen dat een stad te maken krijgt met ijzel of alleen regen. “Het is een ingewikkelde, lastige voorspelling, dus we doen ons best om die zo goed mogelijk te verfijnen”, zei NWS-directeur Ken Graham.