Mega hogedrukgebied stunt waarschijnlijk met tropische temperaturen
De huidige meimaand is twee graden te koud tot nu toe en dat komt niet in de laatste plaats door de opvallende vriesnachten de voorbije twee weken. Regelmatig kwam het tot uitgebreide nachtvorst in een flink deel van het land waarbij in de steenkoude duinen van Noord-Holland enkele keren minus 8 graden werd gerapporteerd (op ooghoogte). Veel januarimaanden gaven dikwijls aanzienlijk hogere temperaturen af de voorbije decennia.Snelle opmars van de temperatuur
De hardnekkige voorjaarskilte gaat snel plaatsmaken voor ‘vette’ zomerse sferen richting - en tijdens het lange pinksterweekend. Met wat geluk, althans voor de warmteliefhebbers, schakelen we zonder pardon nog twee versnellingen door richting tropische oprispingen. Als we de thermische balans opmaken rond eind mei, zou zelfs sprake geweest kunnen zijn van een regionale hittegolf. Daarvoor zijn vijf dagen op rij met tenminste 25 graden nodig waarvan er drie tenminste 30 graden bedragen. Wellicht wordt er in het oosten of zuidoosten van Nederland aan dit Biltse criterium voldaan straks.
Vroege hittegolven in mei 1976 en 1998
Hittegolven in mei zijn geen unicum. De vroege (regionale) hittegolf begin mei 1976, die op 10 mei dat jaar gestalte kreeg, was zeer opmerkelijk evenals die uit begin mei 1998 die lokaal zeven dagen telde in Zuid-Nederland. Amper twee weken daarvoor viel er nog een pak sneeuw (met onweer) van vijf centimeter midden op de dag.
Meer impact had de golf in mei 1922 toen er een aantal slachtoffers te betreuren viel. De topmaxima (tot bijna 36 graden op het KNMI termijnstation nabij Gemert op 24 mei) lagen uitzonderlijk hoog. Er werd destijds echter nog gemeten in de zogenaamde pagodeweerhutten die half open waren en de hierin geplaceerde glazen kwikthermometers pakweg een graad hoger deden aangeven dan de daadwerkelijke luchttemperatuur op dat moment enfin.
Ook al nemen we die hele graad correctie mee, was het nog steeds bijzonder warm in het diepe zuiden van Nederland 104 jaar terug. Het optreden van een hittegolf in de maand mei, als we naar de frequentie kijken de voorbije eeuw, heeft dus sec niets te maken met de ‘opwarming’. Het aantal 'golven' is immers niet significant toegenomen de afgelopen decennia.
Groot dynamisch hogedrukgebied
Een zeer krachtige bel van hoge druk splitst zich de komende dagen af van het bekende Azorenhoog. Deze ontwikkeling zit alweer een dag of tien in de weerkaarten, met name van het onvolprezen Amerikaanse weermodel (vaak trendsettend) en de artificiële variant van het Europese centrum voor de middellange termijn.
Het behelst een groot ‘dynamisch’ hogedrukgebied waarin dalende luchtbewegingen hoog uit de atmosfeer de lucht als het ware samenpersen waardoor de luchtdruk en temperatuur stijgen. Het tegendeel van condensatie (in stijgende lucht) doet zich eigenlijk voor waardoor vocht en wolken richting leefniveau worden opgelost en de zon volop gaat schijnen.
Deze anticyclonale mastodont is voornemens om domicilie te kiezen boven het Noordzeegebied. Met een noordoostenwind, die later ruimt naar oost of zuidoost, wordt bij de gratie van de krachtig schijnende meizon steeds drogere, continentale lucht meegenomen naar de Benelux. De dag voor Pinksteren is het al volop zomers met waarschijnlijk maxima tussen 25 en 29 graden komende zaterdag.
Kans op tijdelijke verkoeling Noord-Nederland
Doordat een nieuwe vennoot van het genoemde hoog juist tijdens de Pinxter opkomt, kan de wind tijdelijk even krimpen naar het noorden of noordwesten. Hierdoor worden met name de noordelijke delen van Nederland enige tijd gevoeliger voor koele instroom met mogelijk wat vochtvelden vanaf de Noordzee. Zuidoost-Nederland ondervindt hier waarschijnlijk weinig hinder van.
Mocht het kersverse hoog zich weer net benoorden Nederland installeren en later de neiging krijgen iets meer in zuidoostelijke richting weg te trekken, kan er nog een keer zeer warme lucht toevloeien met hoogste maxima tot zo’n 30-31 graden.
Daarna blijft hoge druk waarschijnlijk nog wat langer aan zet. Mogelijk komt de spil wat meer uit richting Engeland of zelfs Ierland. Dan geeft een koele noordwester amper 17 graden en neemt de kans op enkele malse buien uit het noorden toe.
