Hogere temperaturen, maar toch glad: hoe kan dat?
Al vanaf oudejaarsdag is er in verschillende provincies in Nederland dagelijks code geel afgegeven voor gladheid. Sinds vanochtend geldt in een strook provincies in het midden van het land zelfs code oranje. Het KNMI waarschuwt voor gevaarlijke omstandigheden door plaatselijk 5 tot 10 centimeter sneeuw. Door zowel sneeuwval als ijzel kan het op veel plaatsen glad worden, vooral op plekken waar niet is gestrooid. Hoewel de temperatuur enkele graden hoger ligt dan vorige week, is de kans op gladheid nu groter dan toen. Hoe zit dat precies?Natter en gladder
Vannacht vroor het op de meeste plekken nauwelijks. De minimumtemperatuur lag tussen -2 en 5 graden. Overdag wordt het niet veel warmer, maar toch sneeuwt het op veel plaatsen. Vorige week, tijdens de kerstdagen, bleef de temperatuur op veel plekken wel onder het vriespunt. De lucht was toen een stuk droger en gladheid ontstond vooral door rijpvorming. Het is nu echter een stuk gladder, omdat het weer natter is. Regen en sneeuw die op wegen en fietspaden terechtkomen, kunnen daardoor bevriezen, waardoor ijzel ontstaat. Op verschillende plekken zijn auto’s van de weg geraakt en hebben ongelukken plaatsgevonden door de gladheid.
Gladheid door ijzel
Hoewel de luchttemperatuur niet zo laag is als vorige week, is de grondtemperatuur inmiddels flink gedaald. Hierdoor bevriest regen die door een warme laag in de atmosfeer vloeibaar blijft zodra deze een ondergrond onder nul bereikt. Dit noemen we ijzel: regen die direct in ijs overgaat. In combinatie met zout dat minder goed wordt ingereden door een lager verkeersaanbod, leidt dit tot spekgladde wegen.
Gladheid door sneeuw
De afgelopen dagen viel op verschillende plekken winterse neerslag. Soms bleef de sneeuw zelfs liggen, wat eveneens bijdroeg aan de gladheid. Lokaal kunnen de verschillen groot zijn. Zo blijft sneeuw in heuvelachtig gebied, zoals op de Veluwe, sneller liggen. Bij Nijmegen lag op de heuvels gisteren een sneeuwlaag van ongeveer 7 centimeter en ook de Utrechtse Heuvelrug was wit. In steden smelt de sneeuw sneller. Wanneer sneeuw blijft liggen en opnieuw bevriest, kan het vooral in de avond en nacht verraderlijk glad worden.
Slecht zicht door sneeuwval
Niet alleen op de grond, maar ook in de lucht kan sneeuwval voor gevaarlijke situaties zorgen. Door sneeuwval kan het zicht sterk afnemen. Bij lichte sneeuwval blijft het zicht vaak beperkt tot 1 à 2 kilometer. Naarmate de sneeuwval heviger wordt, neemt het zicht verder af. Bij zware sneeuwval kan het zicht teruglopen tot 200 à 500 meter, vergelijkbaar met mist. Bij zeer zware sneeuwval is soms nog maar 50 meter zicht mogelijk, vergelijkbaar met dichte mist.
Koude bovenlucht
De koude, vochtige lucht is het gevolg van de aanvoer van lucht uit het noordpoolgebied, die via de Noordzee over Nederland trekt. Op een hoogte van ongeveer 5 kilometer is de bovenlucht afgekoeld tot rond -40 graden, wat winterse buien mogelijk maakt. Door de lange weg over zee heeft de lucht veel vocht opgenomen en is deze inmiddels verzadigd. Die combinatie zorgt de afgelopen dagen voor winterse neerslag in ons land.
Strooizout
Bij sneeuw of ijzel strooit Rijkswaterstaat zout om gladheid te bestrijden. Zout verlaagt de bevriezingstemperatuur van water tot ongeveer -10 graden. Bij zeer lage temperaturen werkt strooizout echter minder effectief en zijn andere maatregelen nodig. Strooizout werkt het best wanneer het door verkeer in de weg wordt ingereden, zodat het zich mengt met sneeuw of ijzel en kan helpen bij het smelten. Niet overal wordt gestrooid, vooral op autosnelwegen en populaire fietswegen krijgen prioriteit. Weten waar wordt gestrooid? Strooiroutes voor fietsers worden getoond op de website van de fietsersbond en voor automobilisten is er op de website van Rijkswaterstaat een overzicht.
Winters weer houdt aan
De komende dagen blijft de kans op winterse neerslag aanwezig. Lokaal kan er dit weekend tot zo’n 20 centimeter sneeuw vallen. Niet alles zal blijven liggen, maar op sommige plekken is het mogelijk om te sleeën of sneeuwpoppen te maken. Doordat sneeuw op de grond opnieuw kan bevriezen, blijft de kans op gladheid groot, vooral op plekken waar niet wordt gestrooid, zoals stoepen en fietspaden. Daarom blijft tot en met zondag op veel plaatsen in Nederland code geel van kracht.
