Hoe ontstaat een dubbele regenboog? En kan het ook vaker?

Licht wordt gebroken

Een regenboog ontstaat omdat het licht wordt gebroken in de regendruppels. Zonlicht lijkt wit, maar bestaat uit verschillende kleuren. Wanneer zonlicht een regendruppel binnengaat, wordt het licht gebroken. Omdat de verschillende kleuren niet allemaal even sterk worden gebroken, worden ze van elkaar gescheiden. De regendruppel werkt daarbij als een soort prisma. Zo ontstaat het kleurenspectrum dat we als een regenboog aan de hemel zien.

Prisma dat het licht splitst in regenboogkleuren. Bron: iStock

Weerkaatsing van het licht

Om een regenboog te zien, moet het licht ook in de regendruppel worden weerkaatst. Bij een gewone regenboog gebeurt dit één keer. Wanneer het licht de druppel weer verlaat, wordt het opnieuw gebroken. Doordat de verschillende kleuren onder net iets andere hoeken uit de druppel komen, zien we ze in een vaste volgorde: rood aan de buitenkant en violet aan de binnenkant van de boog.

Dubbele regenboog

Soms verschijnt er boven de eerste regenboog nog een tweede. Deze secundaire regenboog ontstaat doordat het licht in de regendruppel twee keer wordt weerkaatst voordat het de druppel verlaat. Door die extra weerkaatsing staan de kleuren in de omgekeerde volgorde: violet aan de buienkant en rood aan de binnenkant.

Deze tweede regenboog is meestal zwakker dan de eerste. Bij iedere weerkaatsing gaat namelijk een deel van het licht verloren, waardoor er minder licht uit de druppel komt. Daarom is de tweede boog niet altijd goed zichtbaar.

Tussen de twee regenbogen is vaak een donkere band te zien. Deze wordt de donkere band van Alexander genoemd, naar Alexander van Aphrodisias, die het verschijnsel beschreef. In dit gebied komt relatief weinig licht van de regendruppels bij de waarnemer terecht, waardoor de lucht er donkerder lijkt.

Nog meer regenbogen?

Het stopt niet bij de dubbele regenboog. Onder de juiste omstandigheden zijn er heel soms ook meer dan twee regenbogen te zien. Er zijn waarnemingen, onder andere in New York City, van een vierdubbele regenboog! Hiervan is een foto gemaakt en gedeeld op social media, deze is hieronder te zien. Ook deze extra regenbogen ontstaan doordat het zonlicht meerdere keren in de regendruppel wordt weerkaatst. Bij de derde regenboog gebeurt dit drie keer en bij de vierde vier keer. Bij iedere extra weerkaatsing gaat er meer licht verloren. Bovendien zijn deze regenbogen moeilijk te onderscheiden van het licht dat in de andere richtingen wordt verstrooid. Daarom zijn ze zwakker en zeldzamer dan de gewone en dubbele regenboog.

Regenboog of regencirkel?

De regenboog is eigenlijk geen boog, maar onderdeel van een volledige cirkel. Vanaf de grond zien we meestal alleen het bovenste gedeelte, omdat de horizon de rest aan het zicht onttrekt. De cirkel is gecentreerd rond het punt aan de hemel dat precies tegenover de zon ligt. Vanuit een vliegtuig is soms een volledige regenboog te zien, omdat je dan boven de horizon uitkijkt. Ook vanaf een hoge berg of toren kan een groter deel van de cirkel zichtbaar worden.

Wat maakt de herfst bijzonder?

Voor een regenboog zijn zowel zonlicht als regendruppels nodig. Daarom zijn regenbogen vaak te zien wanneer zonnige perioden en buien elkaar afwisselen. Ook de stand van de zon speelt een belangrijke rol.

De zon moet laag genoeg aan de hemel staan om de primaire regenboog boven de horizon zichtbaar te maken. Staat de zon hoger dan ongeveer 42 graden, dan blijft zelfs de bovenkant van de regenboog onder de horizon. Daarom zijn regenbogen vaak in de ochtend en aan het einde van de middag te zien. Ook in het voor- en najaar kunnen de omstandigheden gunstig zijn, doordat buien en zonnige perioden elkaar regelmatig afwisselen en de zon overdag ook minder hoog aan de hemel staat. Kijk de komende tijd eens naar buiten als het regent en de zon schijnt, want misschien zie je wel een (dubbele) regenboog!