Hoe de neerslagkans je snel op het verkeerde been zet
Wanneer je de aankomende dagen je favoriete weerapp opent om te kijken op welke dagen de meeste regen gaat vallen, zal je het ongetwijfeld tegenkomen: een kans op neerslag, weergegeven in procenten. Het lijkt een makkelijk getal, maar is dat ook daadwerkelijk zo? Wat zit er precies achter dit ogenschijnlijk simpele getal?Wat betekent het getal?
Stel, de kans op neerslag is 30%. Deze 30% betekent niet dat het maar in 30% van de regio gaat regenen, ook niet dat het maar 30% van de tijd gaat regenen, en evenmin dat de meteoroloog 30% zeker is van regen. Het zit genuanceerder: het is de kans dat het op een specifieke plek gaat regenen gedurende een bepaalde tijd. Oftewel, het is een combinatie van:
- hoe zeker de meteoroloog is, en
- hoe groot het deel van het gebied uiteindelijk is dat de neerslag daadwerkelijk kan verwachten.
Je berekent die kans door deze twee factoren met elkaar te vermenigvuldigen, maar hierdoor kan je hetzelfde getal krijgen voor twee verschillende situaties:
- Situatie 1: De meteoroloog is 60% zeker dat het ergens in een gebied gaat regenen, waarbij 50% ervan wordt getroffen. De som wordt dan: 60% x 50% = 30% neerslagkans.
- Situatie 2: De meteoroloog is 100% zeker dat er buien gaan vallen, maar die trekken maar over 30% van het gebied. De som wordt in dit geval: 100% x 30% = 30% neerslagkans.
Het percentage is dan ook niet meer dan een goede richtlijn die niet het hele verhaal vertelt.

Visuele uitleg van de neerslagkans, met de voorbeelden die hierboven beschreven zijn. De neerslagkans is in beide gebieden even groot, maar het weerbeeld is totaal verschillend.
Hoe ontstaat de zekerheid van neerslag?
De zekerheid van neerslag komt voort uit satellietgegevens en de uitkomsten van weermodellen. Zo bestaan er veel verschillende weermodellen, zoals het GFS en het ECMWF, die het weer voor de hele aarde berekenen, en regionale modellen die inzoomen op een gedeelte van de planeet. Op basis van satellietgegevens volgen deze modellen de weerfronten (waar neerslag wordt gevormd), waardoor ze een voorspelling kunnen doen. Zo’n model herhaalt de berekening meerdere malen, met iedere keer een iets ander beginpunt (bijvoorbeeld een net iets hogere temperatuur). Doet een model uiteindelijk tien berekeningen, waarvan er drie neerslag voorspellen, dan is het model 30% zeker van neerslag.
Wat vertelt de neerslagkans niet?
Het percentage geeft dus puur en alleen aan of je neerslag kan verwachten. Het laat niet zien of de neerslag in de vorm van een korte, maar intense stortbui of lichte miezer naar beneden komt, en het geeft geen informatie over de precieze plek waar de neerslag gaat vallen. Ook de timing kan je niet uit het percentage opmaken. Zo bestaat er zowel een dagelijkse als een uurlijkse neerslagkans, waarbij de dagelijkse neerslagkans vaak hoger is dan de uurlijkse variant. Het gaat namelijk puur om de kans dat er op een bepaald moment in het hele tijdvak neerslag valt.
En dan is er ook nog niks bekend over de aard van de neerslag: in de zomer kan een 30% kans namelijk voortkomen uit zeer lokale buien die lastig te voorspellen zijn, terwijl hetzelfde getal in de winter juist kan duiden op een grootschalige neerslagzone die overtrekt en makkelijker te voorspellen is.
Hoe kan je de neerslagkans gebruiken?
Ondanks het gebrek aan specifieke informatie, zoals hierboven vermeld, is de neerslagkans wel degelijk een nuttig getal. Dit percentage maakt namelijk wel duidelijk wat het globale weerbeeld van de dag gaat worden. Het is daarom ook handig om de uurlijkse neerslagkans te bekijken, zodat je weet op welk moment van de dag de kans het grootst is dat er neerslag gaat vallen.
En uiteraard blijft de neerslagradar een heel goed instrument om te kijken of er neerslag onderweg is. De neerslagkans kan namelijk al uren geleden berekend zijn, terwijl de radar laat zien waar de neerslag zich precies bevindt en hoe een bui of neerslagzone zich ontwikkelt. Zie de neerslagkans dan ook meer als een aanknopingspunt dat een goed eerste inzicht levert in het weer van de dag.
