Hitte en droogte eisen hun tol: blauwalg verpest lokaal het zwemwater

Wat is blauwalg precies en waarom zorgt juist dit weer voor een toename?

Warmte en stilstaand water

We hebben dit jaar te maken met een ronduit warme zomer. Momenteel is alweer de vierde (!) regionale hittegolf van deze zomer bezig en vandaag loopt de temperatuur weer op tot tropische waarden. In juli is de maximumtemperatuur elke dag boven de 20 graden uitgekomen; iets wat pas twee keer eerder is voorgekomen (in 2006 en 2018). Omdat we ook al een erg warme juni hadden, is de temperatuur van ondiep water in ons land flink gestegen naar waarden tussen de 20 en 30 graden. Laat deze warmte nou net perfect zijn voor blauwalgen om zich te vermenigvuldigen

Hoewel de naam anders doet vermoeden is blauwalg geen alg. Blauwalgen zijn cyanobacteriën: bacteriën die groeien door fotosynthese. Net als planten groeien zij onder invloed van zonlicht. Daarnaast gebruiken ze voedingsstoffen zoals stikstof en fosfaat in het water.

Blauwalgen groeien met name als het warm is. Daarnaast zorgt langdurige droogte ook voor extra blauwalggroei. Natuurwater stroomt bij droogte nauwelijks meer door. De voedingsstoffen hopen zich dan op in het water, waardoor de vermenigvuldiging sneller gaat.

Tijdens het groeien vormen de blauwalgen een vaak stinkende drijflaag. De onderkant van deze laag sterft vervolgens af, waardoor de bacteriën openbreken en er gifstoffen in het water vrijkomen.

Waarom is het gevaarlijk?

Hoewel het dus bacteriën zijn, krijg je geen infectie van blauwalg. Mocht je tijdens het zwemmen in aanraking komen met blauwalg, bijvoorbeeld als je water inslikt, dan zullen de bacteriën doodgaan in je lichaam. Het zijn juist de gifstoffen die vrijkomen bij het doodgaan van de bacterie die gevaarlijk zijn voor mensen.

Zo zorgen de gifstoffen voor huiduitslag en rode ogen, maar ook voor maag- en darmklachten zoals misselijkheid en diarree. Ook koorts, hoofdpijn en gewrichtspijnen komen regelmatig voor.

Overigens is het risico voor huisdieren, zoals honden, nog veel groter. Honden drinken besmet water vaak in grote hoeveelheden en krijgen zo een grotere dosis gif binnen. Dit kan zorgen voor schade aan het zenuwstelsel en is soms zelfs dodelijk. Laat je hond dus nooit zwemmen in water met blauwalg.

Hoe herken je blauwalg?

Bij natuurwater kun je blauwalg vaak makkelijk met het blote oog herkennen. Meestal zie je een drijflaag op het water met een heldergroene tot blauwe kleur, die een beetje lijkt op een laag verf op het wateroppervlak. Soms zie je er wit of blauw schuim bij. Daarnaast verspreiden afstervende blauwalgen een vieze, rottende geur.

Soms verwarren mensen blauwalg met eendenkroos. Hoewel eendenkroos ook niet altijd fijn is in het water, is dit verder onschuldig. Je kunt eendenkroos herkennen aan de kleine, drijvende plantjes van ongeveer een halve centimeter groot.

Als je er zeker van wilt zijn dat je niet ziek wordt van blauwalg, kun je het beste gaan zwemmen bij een van de officiële zwemlocaties van Nederland. Hier worden regelmatig metingen gedaan door waterschappen en wordt netjes bijgehouden of je er veilig kunt zwemmen. Op zwemwater.nl check je of er blauwalg voorkomt.