Hierdoor is het lawinegevaar in berggebieden nu zo hoog
Vanuit de Alpen en Californië komen veel berichten over lawines en helaas ook dodelijke ongelukken. Het lawinegevaar ligt op dit moment erg hoog en de situatie is ernstiger dan sommige wintersporters hebben ingeschat. Het risico op lawines wordt verhoogd door verschillende factoren, waaronder een zwakke, oude sneeuwlaag en een sterke wind.Lawines: donderende sneeuw
Wanneer een grote massa van sneeuw naar beneden stort op een berghelling, wordt dat een lawine genoemd. Het ontstaat door sneeuwlagen die niet goed met elkaar verbonden zijn. De onderste laag vormt een hellend vlak waarop de versere sneeuw kan gaan glijden. Dit kan spontaan gebeuren of door een trigger, zoals een skiër of vallende steen. Er zijn verschillende soorten lawines, zoals een sneeuwplaatlawine, stoflawine en stromingslawine.
Kristalstructuur maakt uit
De verbinding tussen sneeuwlagen is minder goed als er na een lange drogere periode een grote hoeveelheid verse sneeuw valt. Dat is precies wat er nu gebeurde, want aan het begin deze winter viel er gedurende een langere periode maar weinig sneeuw. Op het oude sneeuwdek die zich daarvoor had gevormd, ontstond rijp in de drogere perioden. Rijp is een laagje van ijskristallen dat ontstaat wanneer waterdamp in rustige weersomstandigheden direct bevriest op koude oppervlakken. De kristallen van rijp zijn los en hechten slecht aan elkaar, waardoor het een zwak punt vormt van het sneeuwdek. Een nieuwe sneeuwlaag schuift er makkelijk overheen.
Een sterke wind kan sneeuw verplaatsen en de oude laag laten opduiken aan het oppervlak. Deze kan dan makkelijk verstoord worden door bewegingen. Daarnaast is de verplaatste sneeuw compacter, en soms erg zwaar, en kan het als één geheel gaan glijden. Ook temperatuurwisselingen tussen een oudere sneeuwlaag en de verse sneeuw veroorzaken instabiliteit.
Illustratie van de drie belangrijkste soorten lawines: plaatlawines, poederlawines en gletsjerlawines. Bron: AFP
In sommige gevallen is er maar weinig nodig om grote massa’s van sneeuw te laten schuiven en een grote lawine te veroorzaken. Op een steile helling gaat het nog makkelijker onder invloed van de zwaartekracht. Wanneer een dier of wintersporter door zijn bewegingen druk uitoefent op een onstabiele sneeuwlaag, is het risico op een lawine groot.
Gevaren en maatregelen
De hoge snelheid van lawines (tot wel 300 km/u!) maakt ze levensgevaarlijk. Zie je een grote sneeuwmassa plotseling bewegen en op je af komen, dan is er nauwelijks tijd om je uit de voeten te maken. Onder de sneeuw kan je bevriezen of verstikken door zuurstofgebrek.
Wel zijn er preventieve maatregelen om het lawinegevaar gecontroleerd te verkleinen. Uit helikopters wordt dynamiet gegooid die lokaal (kleinere) lawines veroorzaken en de sneeuw minder onstabiel maken. Daarnaast worden liften en pistes gesloten wanneer het lawinegevaar hoog is en is off-piste gaan uit den boze. Veiligheidsmiddelen als een lawinepieper en rugzakken met een airbag kunnen de kans op overleving aanzienlijk vergroten.
De komende tijd blijft het lawinegevaar nog hoog. Met de voorjaarsvakantie in regio Noord zullen veel Nederlanders vertrekken naar wintersportgebieden. Houd daarom goed de situatie in de gaten en bekijk de waarschuwingskaart voor lawines. Een sneeuwdump van verse poedersneeuw zorgde de afgelopen week voor indrukwekkende beelden van ingesneeuwde auto’s, maar wees je bewust van de risico’s op de piste.
