Het seizoen van lichtende nachtwolken is weer begonnen
Komende tijd is er weer een grote kans om lichtende nachtwolken te zien. Dit fenomeen, dat vooral rond de langste dag van het jaar zichtbaar is, heeft in tegenstelling tot gewone wolken vaak een lichtgrijze of blauwachtige kleur. Deze wolken zijn vaak vlak na zonsondergang of vlak voor zonsopkomst te zien. Anders dan de naam doet vermoeden, geven deze wolken zelf geen licht.De hoogste wolk die we kennen
Lichtende nachtwolken komen veel hoger voor in de atmosfeer dan alle andere wolken. Ze komen voor in de mesosfeer, op een hoogte van ongeveer 85 km. Dit is veel hoger dan de laag waarin het weer zich afspeelt. De meeste andere weersverschijnselen spelen zich af op een hoogte tussen 0 en 16 km, in de troposfeer. Hier komen ook bijna alle andere soorten wolken in voor. Alleen parelmoerwolken komen ook hoger voor, op een hoogte tussen 15 en 25 km. Nog hoger dan lichtende nachtwolken komt het verschijnsel van noorderlicht voor, op een hoogte van 100 tot 300 km in de ionosfeer.
Kleine ijskernen
Deze wolken zijn overdag niet zichtbaar, maar pas wanneer de zon ondergaat of net opkomt. Doordat deze wolken zo hoog voorkomen, worden ze zichtbaar zodra de zon vlak onder de horizon staat en het zonlicht nog op de onderkant van de wolken schijnt. De wolken worden dus belicht door de zon, en geven zelf geen licht. Ze bestaan uit kleine ijsdeeltjes die worden gevormd door het neerslaan van waterdamp op stofdeeltjes onder zeer koude omstandigheden. Op een hoogte van 85 km is de temperatuur namelijk een stuk lager dan aan het aardoppervlak. Deze ijskristallen weerkaatsen vervolgens het zonlicht, waardoor we dit verschijnsel als zilverwitte of lichtblauwe slierten aan de hemel kunnen zien.
Zichtbaar in periode van langste dag
Omdat de lichtende nachtwolken alleen in deze specifieke omstandigheden ontstaan, zijn ze slechts in een beperkte periode van het jaar zichtbaar. Dit is rond de langste dag van het jaar, 21 juni. Hierdoor zijn ze alleen te zien in de maanden mei, juni en juli. In deze periode is de mesosfeer, de laag van de atmosfeer waarin deze wolken voorkomen, namelijk een stuk kouder dan in de rest van het jaar. Dit komt doordat in de zomer stijgende luchtbewegingen optreden, waardoor de lucht afkoelt. Hierdoor kunnen er makkelijk ijskernen ontstaan.
Samenhang met zonnecyclus
Het voorkomen van lichtende nachtwolken wordt gelinkt aan de zonnecyclus, de 11-jarige cyclus van de zonneactiviteit. Dit wordt gemeten door het aantal zonnevlekken. Lichtende nachtwolken komen meestal voor in perioden dat de zonneactiviteit laag is. Bij een hoge zonneactiviteit is de kans dat de mesosfeer, de laag waarin deze wolken voorkomen, te warm wordt voor de vorming van deze wolken. Nu de zonneactiviteit vermoedelijk over het hoogtepunt heen is, kan dat de komende jaren gunstiger worden voor het ontstaan van lichtende nachtwolken.
Lastig te voorspellen
Het voorkomen van lichtende nachtwolken is eigenlijk niet te voorspellen. Soms wordt het meerdere keren in een zomer waargenomen, en soms helemaal niet. Hoewel de zonnecyclus en het aantal stofdeeltjes in de atmosfeer wel een indicatie kunnen geven, kunnen andere omstandigheden altijd nog roet in het eten gooien. Zo kunnen andere wolken het zicht op lichtende nachtwolken belemmeren omdat deze in minder hoge lagen voorkomen. Hierdoor blijft het elke nacht met onbewolkt weer de komende tijd spannend of ze te zien zullen zijn of niet.
