Grootste Europese sneeuwdek sinds 9 jaar in januari

Het is natuurlijk ‘maar’ een momentopname, maar wel een memorabele. Een uitgebreid sneeuwdek als die van deze week komt niet ieder jaar voor in Europa. Sterker nog, het is 9 jaar geleden dat dit in dezelfde week als nu gebeurde. In de afgelopen 20 jaar lag alleen in 2009, 2010 en 2017 wijdverspreid meer sneeuw op 8 januari dan in 2026.

Op 8 januari was bijna 80% van Europa bedekt met sneeuw, het meeste sinds 2017. Bron: Ventusky

Verspreiding van het sneeuwdek

Wat opvalt, is dat er nu juist in de Alpen en Pyreneeën niet absurd veel sneeuw ligt, vergeleken met topjaren 2009 en 2010. Daarentegen groeide het sneeuwdek gestaag in gebieden die minder regelmatig sneeuwval op deze schaal zien. De sneeuwbuien deden vooral het noorden van Europa aan, terwijl storm Francis huishield in het zuiden. Voor het zuidwesten betekende dat de aanvoer van koude lucht en regen- en sneeuwbuien, welke later het zuidoosten bereikten. De Alpen werden door deze storm buiten beschouwing gelaten en zagen pas nieuwe sneeuwval toen storm Goretti over het Kanaal trok.

Goretti maakte het complex

Langdurige perioden van lage temperaturen moeten heel wat voeten in de aarde hebben in dit land dat zo gedomineerd wordt door weersystemen vanaf de (zachte) Noord-Atlantische Oceaan. Gisteren werd dat opnieuw duidelijk, toen het imposante sneeuwdek razendsnel kromp tot een blubberbende. Goretti bracht een portie zachtere lucht over het land en de langdurige regenval was funest voor de sneeuw, die zich tot dan over een periode van 6 dagen had opgestapeld. Op sommige plaatsen hield het oude sneeuwdek zich nog aardig, maar verdwenen de verse centimeters sneeuw van woensdag als sneeuw voor de zon. Zaterdagochtend ontwaakte de Benelux toch weer in een wittere wereld doordat het restant van het neerslaggebied in koudere lucht terechtkwam.

Vanwege de opwarming van de aarde wordt een (krachtige) kou-uitbraak over het algemeen zeldzamer, maar koude uitschieters kunnen nog steeds voorkomen. Het brongebied van koude lucht warmt op, dus is het moeilijker om échte kou voldoende zuidwaarts (of westwaarts) te krijgen.

Winters veranderen

Het KNMI bracht de sneeuwweek in perspectief van een Nederland zonder de huidige opwarming (verleden klimaat), en van een Nederland dat nog warmer is (toekomstig klimaat). Het gaat hierbij om een temperatuurverschil van -1,5°C of +1,5°C. In het koude scenario zou er aanzienlijk meer sneeuw zijn gevallen dan nu, en in het warme scenario een stuk minder. Door de warmere ondergrond groeit het sneeuwdek ook lastiger aan omdat het sneller smelt.

Hierbij is wel de kanttekening dat de verschillende scenario’s niet 1 op 1 te vergelijken zijn. Immers wordt de atmosferische circulatie ook beïnvloed door de toenemende concentraties broeikasgassen en de daardoor veroorzaakte temperatuurveranderingen.

Het sneeuwdek van deze week, vergeleken met een vroeger (kouder) en toekomstig (warmer) scenario. Bron: KNMI / NU.nl

Sinds de jaren 60 is Nederland met ruim 2 graden opgewarmd, wat onder andere te maken heeft met veranderingen in de windrichting. Het gemiddeld aantal dagen per jaar met een gesloten sneeuwdek in De Bilt is in dezelfde periode afgenomen van 23 naar 3. Ook het aantal vorstdagen is afgenomen van gemiddeld 67 naar 40. Dit heeft een groot effect op de zeldzaamheid van een gesloten sneeuwdek omdat het niet te veel mag dooien. Warmt het in de toekomst nog meer op, dan brengt een warmere noordwestenwind in de winter geen sneeuw maar regen, en hangt kou in Nederland enkel nog af van de (drogere) oostenwind.

Het aantal dagen per jaar dat er in De Bilt een gesloten sneeuwdek ligt, is sterk afgenomen ten opzichte van de jaren 60. De blauwe lijn laat de trend zien. Bron: KNMI