Een ongekend warme zomer tot nu toe
2026 is een jaar van extremen. In de eerste helft van het jaar hebben we veel verschillende weergebeurtenissen gezien. De zomer doet goed mee en leverde tot nu al drie regionale hittegolven op. De eerste helft van de zomer komt op een hoge plaats te staan in vergelijking met eerdere jaren.Warmtegetal en hittegolfgetal
Hoe warm de afgelopen periode is geweest, kan gemeten worden met twee getallen. Een dag met een gemiddelde temperatuur hoger dan 18 graden draagt bij aan het ‘warmtegetal’. Is het gemiddeld over 24 uur 19,5 graden, dan wordt er 1,5 punt bij het warmtegetal opgeteld. Het ‘hittegolfgetal’ wordt berekend voor iedere afzonderlijke hittegolf. Dit werkt vergelijkbaar als het warmtegetal, maar nu worden alle punten van een maximumtemperatuur hoger dan 25 graden bij elkaar opgeteld.
Drie keer zo hoog
Het warmtegetal wordt vanaf 1 april bijgehouden. Tot en met 16 juli staat het warmtegetal op 130,9 in De Bilt, waar het langjarig gemiddelde in deze periode pas op 40,6 zou zitten. Alleen in 1976 was het warmtegetal in deze periode hoger dan dit jaar. Gemiddeld over de vijf hoofdstations (De Bilt, Den Helder, Eelde, Maastricht en Vlissingen) is het warmtegetal wel hoger dan ooit gemeten en bedraagt 124,3.
De gemiddelde temperatuur tussen 1 juni en 16 juli is dit jaar in De Bilt het hoogst sinds het begin van de metingen, namelijk 19,5°C. De norm is 16,7°C – bijna 3 graden minder. Over de vijf hoofdstations is dit 19,4°C, wat met kop en schouders uitsteekt boven eerdere jaren.
Hittegolven in zuidoosten weten van geen ophouden
De bekende, en misschien zelfs legendarische, hittegolf van 1976 kende een hittegolfgetal van 96,3 in De Bilt. Die hittegolf duurde maar liefst 17 dagen, waarvan 10 tropische dagen (>30°C). De hittegolf van eind juni 2026 duurde iets korter met 13 dagen, waarvan 5 tropisch, en had een hittegolfgetal van 63,5.
In het zuidoosten was deze hittegolf daartegen flink hevig, met een duur van 16 dagen en een hittegolfgetal van 99,5 in Ell en 94,3 in Horst. Tel daarbij de regionale hittegolven van mei en juli bij op, en je komt uit op een hittegolfgetal van ruim 180 op KNMI-station Ell. Op dit station werden wel 19 tropische dagen geregistreerd. Een gemiddelde zomer kent 8 tropische dagen in het zuidoosten. Dit jaar is daar nu dus al ruim overheen, en we zijn pas halverwege het seizoen.
Veel warmtedagen
In De Bilt staat de zomer van 2026 op de achtste plaats van het hoogste aantal warme dagen ooit gemeten, op de tweede plaats van de meeste zomerse dagen en op de zevende plaats van de meeste tropische dagen. Ook is het een stuk zonniger dan normaal en viel er in juli tot nu toe nauwelijks neerslag. In juni was de neerslag erg ongelijk verdeeld door de onweerscomplexen en dat is in de vegetatie goed terug te zien. De zomer is tot nu toe dus ongekend warm, maar verder blijven records op de meeste KNMI-stations uit. Wel wisselt het beeld natuurlijk per station dat bekeken wordt.
Hoe afwijkend is de temperatuur?
Het is normaal dat de temperatuur regelmatig afwijkt van het langjarig gemiddelde (1991-2020). Dit is namelijk een gemiddelde genomen over 30 jaar, en geeft alleen een idee van hoe een standaard Nederlandse zomer eruit ziet. De klimaatgemiddelde maximumtemperatuur ligt nu rond de 23 graden. De afgelopen periode was het warmer, maar de komende dagen is het wat koeler dan dit gemiddelde. Op 75% van de dagen wijkt de temperatuur minder dan 5 graden af van de klimaatnormaal, wat nu dus een bereik van 18-28 graden is. In 25% van de gevallen is de afwijking groter, zoals tijdens de hittegolven voor langere tijd gebeurde.
