Drie orkanen razen tegelijkertijd op de Stille Oceaan. Komt dit door El Niño?

Orkanen nummer 4, 5 en 6

Met de drie stormen die zich nu op de Stille Oceaan bevinden, staat de teller van het aantal genaamde stormen dit seizoen op 15. Twee derde hiervan zijn orkanen. Op dit moment sterkt Marie aan tot een categorie-2 orkaan langs de westkust van Mexico. De andere twee systemen, Karina en Lowell, zijn categorie-4 orkanen en halen aanhoudende windsnelheden van 230 tot 250 km/u.

De eilanden van Hawaii gaan waarschijnlijk een onrustige tijd meemaken nu een orkaan zowel ten oosten als ten westen van de eilandgroep langstrekt. Ook is Hawaii nog aan het herstellen van orkaan Lala die veel schade veroorzaakte toen het vlak langs de kust trok.

Dat deze zeer krachtige orkanen uitgroeien boven de uitgestrekte wateren in de tropische Stille Oceaan, is geen toeval. Gelukkig komen ze onderweg geen (dichtbevolkt) land tegen, maar dat is tegelijkertijd ook één van de redenen dat ze zo sterk kunnen intensiveren.

Balans tussen oceaan en atmosfeer

Orkanen hebben baat bij een onbelemmerd pad om zo veel mogelijk energie te verzamelen. Denk aan een bowlingbal; op een gladde baan zal deze veel harder gaan dan op een baan met putjes en kleine oneffenheden. Op de gladde baan kan het meer snelheid maken en daarbij vaker om zijn as draaien. De oneffen baan zorgt voor wrijving en remt de bal steeds een beetje af.

In het geval van tropische stormen creëert een samenspel van de zeewatertemperatuur en de windschering een gladde of oneffen baan. Warmer zeewater is gunstig omdat lucht boven water opwarmt en opstijgt, wat lagedruk veroorzaakt aan het aardoppervlak. Naarmate de storm groeit, daalt de luchtdruk in de kern verder en zuigt het meer van de warme lucht aan als een soort vacuüm. Het oppervlaktewater moet hiervoor minimaal 27°C zijn.

Te veel windschering is juist ongunstig omdat dit de wolken als het ware uit elkaar trekt. Tropische stormen behouden hun kracht door een verticale kolom van warme lucht in de kern. Windschering verstoort de warme, vochtige luchtstroom door de hele storm en zorgt voor het kantelen of zelfs verdwijnen van de kern, waardoor de storm uiteenvalt.

Verticale windschering verstoort de structuur van een tropische storm en zorgt ervoor dat deze verzwakt. Afbeelding aangepast van First Coast News

El Niño: warm water geeft energie

Nu wordt ook duidelijk waarom El Niño orkanen op de Stille Oceaan in de hand speelt. Boven landoppervlak of koelere wateren verzwakken tropische stormen omdat ze hun energiebron kwijtraken. Tijdens een El Niño is het water in de tropische Stille Oceaan warmer dan normaal. Niet alleen aan het oppervlak, maar ook de diepere lagen bestaan uit warmer water. Wanneer een stormsysteem passeert, veroorzaakt het menging van oppervlaktewater en dieper water. Het diepere water dat eerder koel genoeg was om tropische stormen te verzwakken, is tijdens El Niño warm genoeg om ze te versterken.

Tijdens een El Niño is het oceaanwater tot grote diepte warmer dan normaal, waardoor orkanen meer kunnen versterken. Afbeelding aangepast van Woods Hole Oceanographic Institution

Wind draait om

Aan de andere kant heeft El Niño vaak een belemmerend effect op tropische stormen in het Atlantische gebied. De omgedraaide (atmosferische) circulatie zorgt voor stijgende luchtstromen boven Midden-Amerika. Dit stuurt sterke westenwinden over het Atlantische gebied en leidt tot een toename van de windschering. In de Stille Oceaan zorgen dezelfde veranderingen in het circulatiepatroon juist tot een kleiner verticaal windgradiënt en dus minder windschering.