DNA van ijsberen verandert door verdwijnend leefgebied
Groenlandse ijsberen vertonen genetische aanpassingen aan omstandigheden veroorzaakt door klimaatverandering, wijst onderzoek uit. Door het opwarmende Noordpoolgebied en ijssmelt verkleint het leefgebied van ijsberen en zeehonden steeds verder. Dit heeft invloed op de beschikbaarheid van voedsel, wat terug te zien is in de DNA-veranderingen.‘Veranderende genen
De wetenschappers onderzochten bloedmonsters van ijsberen in twee regio’s van Groenland. Ze vergeleken ‘jumping genes’: kleine, beweegbare stukjes binnen de genetische samenstelling die de werking van andere genen kunnen beïnvloeden. De combinatie van deze jumping genes, temperaturen in de regio’s en de waargenomen veranderingen in genexpressie kan helpen om veranderingen in de ontwikkeling van ijsberen te begrijpen.
Het bleek dat hogere temperaturen een bijzonder sterke toename in de activiteit van jumping genes lijken te veroorzaken. Het DNA van ijsberen in zuidoost Groenland toont grotere veranderingen dan dat van ijsberen die noordelijker op het eiland leven. Het noordoosten van Groenland is erg koud en stabiel, terwijl het zuidoosten warmer is en met veel temperatuurschommelingen. De genetica past zich aan aan lokale veranderingen in het leefgebied en voedingspatronen die door de opwarming van de aarde onvermijdbaar zijn.
Op dieet
Het onderzoek toont voor het eerst aan dat een unieke groep ijsberen in het warmste deel van Groenland de jumping genes vermoedelijk gebruikt als overlevingsmechanisme tegen het smeltende zee-ijs. De genen die veranderen spelen een belangrijke rol in hoe verschillende ijsbeerpopulaties anders evolueren, versneld door een snel opwarmend klimaat.
Sommige genen die verband houden met hittestress, veroudering en metabolisme gedragen zich anders in de verschillende ijsberenpopulaties. Eén van de DNA-veranderingen heeft te maken met het verwerken van vet, wat de ijsberen helpt te overleven wanneer er weinig voedsel beschikbaar is. De rand van de ijskap, die 80% van Groenland beslaat, verdwijnt in het zuidoosten van Groenland snel en dat leid tot enorme verliezen in habitat en voedselzekerheid. Het dieet van ijsberen in warmere regio’s bestaat meer uit plantaardig eten, maar ijsberen in het noorden voeden zich vooral met vet vlees. Het DNA lijkt zich hierop aan te passen.
De toekomst van de ijsbeer
Met het verdwijnen van zee-ijs komt de toekomst van de ijsbeer in gevaar. Het is een diersoort die zeer kwetsbaar is voor klimaatverandering en tegen het jaar 2100 zou kunnen verdwijnen als de opwarming van de aarde in dit tempo doorgaat. “Het onderzoek biedt hoop dat de dieren zich kunnen aanpassen aan de veranderende omstandigheden, maar het betekent niet gelijk dat ijsberen minder risico lopen om uit te sterven”, benadrukken de auteurs van de studie.
