De potentie van persoonlijke weerstations voor betere weersvoorspellingen
Het meten van het weer ligt tegenwoordig binnen handbereik. Sinds 2018 is het aantal Nederlanders met een persoonlijk weerstation bij hun woning aanzienlijk toegenomen. Een groot aantal deelt hun metingen online en met het KNMI, wie dankbaar gebruik maakt van het netwerk.37 versus duizenden
Waarnemingen van het huidige weer zijn ontzettend belangrijk voor weersverwachtingen. Het geeft een beeld van de variaties tussen de temperatuur, luchtdruk, wind en neerslag binnen het land. Waarnemingen staan aan de basis van niet alleen het weer van de komende dagen, maar ook van het weer op de zeer korte termijn. Het zogeheten nowcasting, het voorspellen van het weer enkele minuten tot uren van tevoren, is belangrijk bij omstandigheden die zich snel ontwikkelen, zoals onweersbuien en sneeuwstormen.
De huidige weersomstandigheden meet het KNMI met 51 automatische weerstations (AWS). Hiervan staan 37 op land en 14 op zee. De locatie van deze stations moet voldoen aan een aantal eisen, waaronder een open ligging met zo min mogelijk obstakels in de buurt. Dit betekent dat ze vaak op wat meer afgelegen plekken staan. Daar staat tegenover dat de weerstations van vrijwilligers (PWS) juist overal en nergens staan. Midden in de stad, op het platteland, nabij grote fabrieken, noem het maar. Het zijn het er ook nog eens een stuk meer; er staat ongeveer één persoonlijk weerstation per 9 vierkante kilometer in Nederland.
De dichtheid van persoonlijke weerstations ligt hoog in Nederland. Op de kaart staan 33 automatische weerstations van het KNMI (groene ster) en ongeveer 4000 amateurstations (oranje cirkel). Bron: N. Rombeek et al. (2025)
De resolutie verhogen
Sinds 2024 gebruikt het KNMI data van deze PWS om hun weerkaarten aan te vullen. Door de hoge dichtheid van de stations zijn de kaarten veel gedetailleerder. De keerzijde is dat de waarnemingen niet optimaal zijn en sommige data onzeker is. Om dit op te lossen, zijn kwaliteitscontroles ontwikkeld zodat uitschieters gefilterd worden en vertekeningen gecorrigeerd.
De verschillen binnen het land zijn duidelijk te zien op de gedetailleerde weerkaarten. Door de zeewind kan het aan de kust lokaal koeler zijn, in stedelijke gebieden ligt de temperatuur meestal hoger dan in de nabije omgeving, en neerslag kan zeer plaatselijk optreden.
Persoonlijke weerstations als middel voor risico-inschattingen
De gegevens van persoonlijke weerstations zijn nuttig voor vooruitzichten op kleinere schaal, zoals het inschatten van overstromingsrisico’s. Onderzoek van de TU Delft bekeek hoe goed PWS in staat zijn om perioden van hevige regenval te registreren. Uit de conclusies blijkt dat de meeste persoonlijke weerstations in staat zijn om regenintensiteit tot 30 mm/h waar te nemen. Ze kunnen gebruikt worden voor bijvoorbeeld het voorspellen van overstromingen in kleine, snel reagerende stroomgebieden.
De meest intense regenbuien, die optreden in de lente en zomer, werden echter niet geregistreerd. Het nadeel van deze buien is dat ze zeer plaatselijk voorkomen en daardoor makkelijk gemist kunnen worden door een weerstation. Hoe dichter het meetnetwerk, hoe groter de kans dat ook lokale buien gemeten worden. De nauwkeurigheid van persoonlijke weerstations laat nog wat te wensen over, maar ze tonen veel potentie, aldus de auteurs van de studie.
