De hondsdagen zijn van start gegaan: waar komt die naam vandaan? En welk weer mogen we hierbij verwachten?

De warmste tijd van het jaar

Klimatologisch gezien zijn de hondsdagen de warmste periode van het jaar. De gemiddelde maximumtemperatuur ligt tussen de 21 en 25 graden. Er is een grote kans op zomerse dagen waarop het warmer is dan 25 graden. Ook tropische dagen, waarbij het kwik oploopt tot boven de 30 graden, komen met enige regelmaat voor.

Heeft niks met hondenweer te maken

Bij het woord ‘hond’ in combinatie met het weer denkt menigeen aan hondenweer: een verbastering van het Oudnederlandse ‘ondeweer’, dat noodweer betekent. Hoewel het door hoge temperaturen in combinatie met een hoge luchtvochtigheid soms tot flinke onweersbuien kan komen, is het tijdens de hondsdagen zelden hondenweer. De naam heeft hier dan ook niets mee te maken.

Oorsprong ligt in de sterren

In plaats van bij het weer, ligt de oorsprong van de hondsdagen in de sterrenkunde. In het oude Egypte wachtten de boeren ieder jaar op de overstroming van de Nijl, waarna de grond vruchtbaar werd en het landbouwseizoen kon beginnen. Voor de Egyptenaren was dit een belangrijk moment. Meestal ging de overstroming van de Nijl gepaard met het verschijnen van een heldere ster aan de hemel.

Deze ster werd Sirius genoemd, de helderste ster die wij op aarde kunnen waarnemen. Hij staat in het sterrenbeeld Grote Hond (in het Latijn Canis Major). De ster staat ook wel bekend als de ‘hondsster’, omdat hij is vernoemd naar de hond van Orion uit de Griekse mythologie.

Hoewel Sirius de helderste ster is, is deze van grofweg 20 juli tot 20 augustus niet te zien aan onze sterrenhemel, omdat de ster dan tegelijkertijd met de zon aan de hemel staat. Hierdoor is het niet donker genoeg om de ster te kunnen zien. In de Romeinse tijd werden deze dagen daarom de ‘dies caniculares’ genoemd: vrij vertaald de hondsdagen.

Weerspreuken

Omdat de hondsdagen met name voor de landbouw belangrijk waren, zijn er veel weerspreuken aan deze periode gewijd, stammend uit een tijd waarin weersverwachtingen nog voornamelijk uit volkswijsheden bestonden. Een mooi voorbeeld is: ‘Komen de hondsdagen met veel regen, dan gaan we slechte tijden tegen. Komen de hondsdagen helder en klaar, verwacht dan maar een gunstig jaar.’

Wat kunnen we de komende tijd verwachten?

De hondsdagen gaan dit jaar van start met vrij typisch Hollands zomerweer. Komende week waait de wind voornamelijk uit een noordwestelijke hoek, waardoor relatief koele lucht wordt aangevoerd. De temperaturen komen daarbij het grootste deel van de week uit tussen de 19 graden in het noordwesten en 24 graden in het zuidoosten. Daarbij is het overwegend droog met een mix van wolken en zon, en kan met name het zuiden van het land op de meeste zon rekenen.

Woensdag lijkt vooralsnog de slechtste dag van de week te worden. Er trekken dan buien over het land en door een stevige wind is het zomerse gevoel even ver te zoeken. Vanaf het weekend lijkt de temperatuur weer iets op te klimmen tot zomerse waarden in een groot deel van het land, al is er dan ook kans op een bui. Ook volgende week houdt het vrij aangename zomerweer waarschijnlijk aan. Er is een aanzienlijke kans op temperaturen tussen de 20 en 25 graden en het blijft overwegend droog met een afwisseling van wolken en zon.

Ligt er een nieuwe hittegolf op de loer?

Later tijdens de hondsdagen in augustus neemt de kans op warm weer toe. In het zuiden van Europa is veel warme lucht beschikbaar; als de wind een keer uit zuidelijke richting waait, komt die warmte snel onze kant op. Op de weerkaarten ligt de temperatuur in het tweede deel van de hondsdagen dan ook enkele graden hoger dan normaal. Met een normale temperatuur van 21 tot 25 graden komen tropische waarden dan weer snel dichterbij en ligt een vierde regionale hittegolf in deze tot nu toe erg warme zomer op de loer. Daarbij lijkt het ook tijdens de hondsdagen ronduit droog te blijven, waardoor het neerslagtekort verder kan oplopen.

Uiteraard is deze termijn nog vrij ver weg en krijgen we eerst te maken met meer typisch Hollands zomerweer. Perfect weer om eropuit te trekken voor buitenactiviteiten!