De diepvrieskou van april 1986 met zeer strenge vorst

Een ouderwetse vorstperiode in februari dat jaar (die duurde tot 4 maart) zorgde warempel voor de tweede Elfstedentocht op rij die wederom werd gewonnen door ‘onze’ man uit Noordwest-Overijssel die later naar Canada vertrok om uitgebreid(er) te gaan boeren.

Zeer krachtig winters hogedrukgebied bij IJsland

Vroeger zag je vaak dat na een koude (hoofd) winter het lenteseizoen ook gekenmerkt werd door flinke uitvallen van vrieslucht uit het hoge noorden. Anno 1986 was dat ook het geval. In de periode 9 tot en met 12 april van dat illustere weerjaar bouwde zich een mastodont van hoge druk op in de regio IJsland met expansie naar Scandinavië. De luchtdruk in de kern van de anticycloon liep tijdelijk even op naar 1045 millibar. Een serieuze winterse setting openbaarde zich die dagen.

Als tegenhanger en ‘trekpaard’ fungeerde een uitdiepende depressie in de omgeving van de Alpen die de noordoostelijke stroming nog versterkte richting de Benelux.

Vrijdag 11 april stuifsneeuw

Vooral vrijdag 11 april was een ongewoon koude dag voor de grasmaand. De bovenlucht op 1500 meter hoogte was inmiddels afgekoeld tot bijna -14 graden en net als in februari van dat jaar ontstonden prompt enkele losse sneeuwbuitjes die overdag (door convectie in onstabiele lucht) zelfs bij een luchttemperatuur van 3-4 graden verstoven op de weg. Zeer uniek voor bijna half april ook dit fenomeen.

Buitenissig koude nacht naar 12 april

In de nacht naar zaterdag 12 april viel de wind goeddeels weg in een zeer klare atmosfeer. In de van origine droge continentaal arctische lucht daalde de temperatuur ongewoon rap.

Deelen KNMI (nog relatief open gelegen en enigszins windgevoelig op zo’n 80 meter hoogte) rapporteerde zelfs -9,4 graden op ooghoogte als laagste landelijke temperatuur.

Zeer strenge vorst: tussen -15 en bijna -20 graden in de valleien

Vlak boven de ijskoude velden en niet in de laatste plaats in de sowieso al steenkoude duingebieden van Noord - en Zuid-Holland (onder soortgelijke omstandigheden) werden ‘bedrieglijk’ lage minima opgetekend.

Ondergetekende, vrieskoujager van het eerste uur, die regelmatig al meetopstellingen in die duinen arrangeerde toentertijd, kwam bij Parnassia (nabij Bloemendaal) uit op minus 16.6 graden in een diepe duinvallei op slechts 200 meter uit zee.

Elders en dan met name in de diepe valleien van de Veluwe bij Imbosch en ook in de omgeving Apeldoorn, werd het nog kouder en schurkte het kwik tegen de -20 graden aan.

Uiteraard werden dit soort heel lokale temperaturen niet meegenomen bij een NOS Journaal bijvoorbeeld, daar ze niet representatief waren voor een flink deel van Nederland.

Diepvriesminima niet genoemd in de media

Jammer. Men had dit best kunnen noemen, maar quasi sensationele berichtgeving bestond nog niet in het toenmalige medialandschap en zeker niet bij de NOS. Menig momentane weerduider zoals een Jordi Huirne bij RTL, zou dit vandaag de dag zonder pardon hebben genoemd enfin.

Na dit zeer koude nachtelijke avontuur boekte de mildere lucht al snel terreinwinst. Vandaag, precies veertig jaar later is het record van Deelen nog steeds niet gebroken en ofschoon er in de tussenliggende periode nog een flink aantal ijskoude aprilnachten de revue is gepasseerd, werd niet getipt aan die bijna strenge vorst op ooghoogte. In feite is zo’n belachelijk koude nacht ook anno nu nog mogelijk indien de omstandigheden optimaal zijn.