Vrijdag geldt code rood wegens extreme hitte in grote delen van het land

De hoge temperaturen zijn gevaarlijk in combinatie met de hoge luchtvochtigheid. Omdat je lichaam zijn warmte minder goed kwijt kan door middel van zweten, kan je vrij snel gezondheidsklachten krijgen. Denk aan uitdroging, oververhitting en hitteberoerte. Dit is niet altijd tijdig te merken en leidt tot serieuze risico's.

Wat wordt verwacht?

Lokaal kunnen de temperaturen morgen stijgen tot 40 graden. Tel daar het stadseffect bij op, en dan heb je uitzonderlijke hitte die in Nederland bijna nooit eerder is gezien. Alleen in juli 2019 kwam het op enkele KNMI-stations twee keer tot 40 graden. In De Bilt ligt de temperatuurverwachting tussen de 35 en 39 graden en een datum-warmterecord is daarbij zeker. De hoogste temperaturen zijn voor het zuidoosten bestemd.

Naast de zeer hoge maximumtemperaturen zal het ook in de nacht naar vrijdag enorm warm zijn. De minimumtemperatuur volgt een gradiënt van noord naar zuid, met 14 tot 26 (!) graden. In De Bilt kan de nacht recordwarm verlopen. Dat record staat nu op naam van 27 juli 2018 met 22,4°C. In de meetgeschiedenis is er in De Bilt in juni nog nooit een tropennacht gemeten (minimumtemperatuur 20,0°C of hoger), maar de komende nacht zal de eerste zijn.

Hoe zeldzaam is code rood?

Meteorologisch gezien is er geen verschil tussen code oranje en rood. Het is dus een afweging van de maatschappelijke impact, waarover het KNMI heeft overlegd met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, het Nationaal Crisiscentrum, het Verkeerscentrum Nederland, de politie en brandweer, en ProRail (bij elkaar het weerimpactteam).

In 2019 gold van 23 t/m 27 juli in het hele land, met uitzondering van het Waddengebied, een code oranje voor de extreme hitte. Op 24 juli werden in het zuidoosten en oosten temperaturen van 38-39 graden gemeten. Een dag later werd het op grote schaal 40 graden - iets wat destijds nog twijfel opriep toen het uit de modellen rolde. Was dat écht mogelijk in Nederland? Inmiddels is duidelijk dat zulke temperaturen ook hier makkelijker gehaald worden in het "nieuwe klimaat".

Er is nog nooit eerder een code rood voor hitte afgegeven. Het verschil met 2019 is dat deze keer de dauwpunten erg hoog liggen, plaatselijk tot wel 24 graden. De lucht is vochtiger dan tijdens de hittegolf in 2019 en dat draagt bij aan de gezondheidsrisico's. Dauwpunten boven de 20 graden voelen erg benauwd aan omdat je zweet niet meer goed kan verdampen. Zo kan je lichaam zichzelf slecht afkoelen en stijgt de kans op oververhitting. In combinatie met weinig afkoeling 's nachts kan je lichaam nauwelijks herstellen van de hoge temperaturen, wat voor het weerimpactteam de doorslaggevende factor is geweest. Om deze reden geldt het weeralarm ook vanaf 00:00, in plaats van gedurende de ochtend wanneer de temperaturen snel stijgen. Dit is waarschijnlijk ook de reden dat het in het noordoosten bij code oranje blijft, omdat daar de nacht koeler verloopt en de voorgeschiedenis minder heet is.

Nederland volgt op België en Frankrijk met code rood. Vanochtend werd door het KMI in België code rood afgegeven voor de provincies Luik en Belgisch Limburg, maar uiteindelijk werd het op grote schaal 35-36 graden in ook andere delen van het land. In Frankrijk was vandaag de vijfde dag met temperaturen boven de 40 graden. Ook in delen van Duitsland, Zwitserland, het VK en Kroatië geldt vrijdag code rood wegens de extreme hitte.