Meer details bekend rond storm Austen, 'kanaalrat' steeds zekerder

Onzekerheden worden kleiner

Vanaf het moment dat het lagedrukgebied op de weerkaarten van fijnmazige modellen naast die van de grootschalige weermodellen verscheen, bleek er enige onenigheid over de kracht en koers van het systeem. Dat de storm benaamd moest worden en explosieve cyclogenese zou ondergaan waren zo ongeveer de enige overeenkomsten.

Het algemeen Europese weermodel ECWMF berekende een meer zuidelijke koers over België en Nederland, terwijl het Duitse ICON en het Franse Arpege een noordelijk traject over Engeland voorzagen. Nog een paar andere modellen zaten er ongeveer tussenin en lieten Austen over het Kanaal trekken. Een stormdepressie over het Kanaal is lastig te voorspellen, waar ook de term ‘kanaalrat’ vandaan komt: vroeger konden weermodellen deze stormen niet berekenen omdat de resolutie lager was. Een storm over het Kanaal was vaak een onzichtbaar, sluipend systeem dat leidde tot gemene en gevaarlijke weersituaties. Tegenwoordig is de resolutie hoger en kunnen ook deze “ratten” beter worden gevolgd.

Op onderstaande afbeelding is een vergelijking tussen de modellen ECMWF en ICON te zien. Het betreft de uitvoer van afgelopen nacht om 00:00 uur, dus grofweg 24 uur voordat de storm Engeland zal bereiken. In de vergelijking is duidelijk te zien dat ICON initieel voor een noordelijkere koers gaat, maar dat beide modellen uiteindelijk gaan voor een passage over Nederland op vrijdagavond.

De volgende afbeelding toont de ensembleleden van het ECMWF. Het ensemble bestaat uit 50 verschillende berekeningen voor dezelfde situatie, met iedere keer een heel kleine verandering in de beginvoorwaarden. De control is de tweede berekening. Deze afbeelding is gemaakt van een wat eerdere modeluitvoer om het verschil binnen het ensemble goed te kunnen laten zien. Hoe verder in de tijd je gaat, hoe meer de verschillende leden uit elkaar gaan lopen. Het valt op dat de controle run één van de meer zuidelijke opties is uit het hele ensemble; dat werd ook weerspiegeld op de vorige afbeelding.

Waar en wanneer de meeste wind?

Nu de modellen dichter bij elkaar liggen, is het beter mogelijk om een inschatting te maken van de weersomstandigheden. Vanavond en vrijdagochtend krijgen het zuiden van Ierland en het VK en de westkust van Frankrijk zeer zware windstoten te verduren. Over het kanaal worden aanhoudende windsnelheden van 9 tot 11 Bft verwacht en in kustgebieden gaan de krachtigste windstoten richting de 120 km/u of zelfs daarboven. Hiervoor is door nationale weerdiensten een code oranje afgegeven. De situatie is extra riskant omdat een groot deel van de bomen nog in blad staat.

Het bereiken van land verzwakt de storm enigszins, maar vrijdag veroorzaakt het de hele dag nog steeds zware tot zeer zware windstoten rondom het Kanaal, in België en langs de Nederlandse zuidwestkust. Vrijdagnacht is het aan de volledige westkust onstuimig en is er kans op zware windstoten (harder dan 75 km/u). Het KNMI heeft hiervoor een code geel afgegeven op de Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden en in Limburg. De kans op stormschade is groot en het kan veel hinder voor het verkeer en openbaar vervoer veroorzaken.

Zaterdag blijft het stevig waaien, met in de nacht naar zondag en zondag overdag een tweede ronde van zware windstoten door een nieuwe, actieve stormdepressie bij Schotland. Deze kreeg vanochtend door het UK Met Office de naam Boelo. Hoewel dit systeem verder weg ligt, is het windveld sterk en omvangrijk. Zondagavond verdwijnt de krachtige wind geleidelijk noordwaarts.

De verwachte windkracht voor vrijdagavond. De zwaarste aanhoudende wind doet eerst het zuidwesten aan en later ook de westkust. Bron: WXCharts

Regen is ook een aandachtspunt

Een storm is geen storm zonder wind én regen. Een lagedrukgebied gaat altijd samen met weerfronten door de dynamiek tussen warmere en koudere luchtmassa’s. Nog voordat de kern van het lagedrukgebied de Benelux bereikt, trekken vrijdag vanuit het zuiden twee (actieve) neerslagzones over Nederland. De eerste van ongeveer middernacht tot en met vrijdagochtend en de tweede gedurende de middag en avond. Vrijdagnacht en zaterdagochtend volgen er enkele restanten. Deze buien brengen regionaal 20-40 mm neerslag. In het noordoosten valt ongeveer 10 mm.

Een korte droge periode wordt opgevolgd door een groot neerslaggebied achter een occlusiefront. Hierdoor gaat het zaterdagavond langdurig hard regenen en kan er door het hele land ruim 20 mm neerslag vallen. Zondag blijft het regenachtig, waarbij de meeste neerslag in de noordelijke helft valt.