Home > Nieuws > Oplichtend water aan de kust: zeevonk
Volg Weer.nl

Nieuws

Foto: Wouter van Bernebeek

Oplichtend water aan de kust: zeevonk

Tijdens een paar dagen rustig en warm weer in vooral de lente en zomer kun je op het strand tijdens zwoele avonden (of nachten) soms een magische ervaring opdoen: oplichtend zeewater. Het is dan net alsof de zee licht geeft. Dit wordt veroorzaakt door zeevonk.

Klein doorzichtig ballonnetje met staartje
De officiële naam van zeevonk is Noctiluca scintillans, wat letterlijk ‘flitsend nachtlichtje’ betekent. De naam die hij vroeger had is misschien wel mooier: Noctiluca miliaris, ofwel ‘duizend nachtlichtjes’. Zeevonk is de naam voor een algje dat eruitziet als een klein doorzichtig ballonnetje, met een staartje aan de achterkant. De diameter van de alg is zo’n 0,5 tot 1 millimeter, en dat is uitzonderlijk groot voor een alg. Veel andere soorten fytoplankton – microscopisch kleine algen – zijn namelijk tien tot honderd maal kleiner.

Plant of dier
Deze zee-alg valt onder de zogeheten pantserwieren: een groep eencelligen waarvan niet duidelijk is of het planten of dieren zijn. In tegenstelling tot de meeste algen gebruikt zeevonk geen zonlicht om voedsel te maken (fotosynthese). Dit is een van de redenen waarom wetenschappers er nog niet helemaal uit zijn of zeevonk meer op dieren of op planten lijkt. Het heeft bepaalde kenmerken van een plant, maar moet ook andere organismen eten om in leven te blijven. Het is dus geen echte micro-alg, maar ook geen echt dier.

Bloei
De eencelligen komen op warme dagen aan de oppervlakte van het zeewater en planten zich daar heel snel voort. Overdag is dat soms te zien als een roodbruine massa in het water. Dit wordt ook wel de bloei van zeevonk genoemd. De kleur komt door de aanmaak van het pigment caroteen, ‘wortelpigment’. De algen bewegen zich altijd voort in een soort wolk.

Oplichting door beweging
De magie van zeevonk komt altijd tot uiting in de avond of nacht. Het blauwachtige, fluorescerende licht kun je dan zien op plekken waar het zeewater beweegt: vooral op de toppen van de golven in de branding en bij het aanspoelen op het strand. Als zeevonk heftig wordt bewogen, bijvoorbeeld als je erin zwemt, erdoorheen loopt of golfsurft achter een boot, zorgt een chemische reactie ervoor dat het licht gaat uitstralen. Op het natte zand spoelen veel cellen aan en als je hier overheen loopt zie je je voetsporen blauw nagloeien. Het licht is oorspronkelijk bedoeld om vijanden af te schrikken.

Niet gevaarlijk, soms wel veel ammoniak
Zeevonk is over het algemeen niet gevaarlijk, maar kan in sommige gevallen wel veel ammoniak bevatten. Zo werd in de zomer van 2015 een grote hoeveelheid roodgekleurde zeevonk gevonden voor de kust van Scheveningen en Katwijk. Er werd toen door Rijkswaterstaat geadviseerd om niet in het water te zwemmen, omdat de zeevonk irritatie aan de luchtwegen en huid zou kunnen geven.

Vooral rustig en warm weer
De grootste kans om zeevonk te zien is tijdens een paar dagen warm en rustig weer, want dan verplaatst de zeevonk zich naar de kust. Bij ruwe(re) zee verplaatsen de algen zich juist richting open zee en naar dieper water. Zeevonk is ook speciaal omdat het soms ook wel in de winter is te zien. Dit jaar was zeevonk al op 23 april te zien, omdat het kustwater blijkbaar al warm genoeg was, en ook nu is het dus te zien.

Jordi Bloem / Weer.nl

bronnen: Ecomare, Nemokennislink, natuurfotografie.nl, De Volkskrant.

Meer Nieuws