Home > Nieuws > Wat is wind nou eigenlijk?
Volg Weer.nl

Nieuws

Wat is wind nou eigenlijk?

Dat het ook in de zomer gewoon stevig kan waaien, merken we deze maandag bijvoorbeeld. Maar wat is wind nou eigenlijk? We leggen het uit en geven een windverwachting voor de rest van deze week.

In het kort: wind is niets anders dan het bewegen van lucht, of ook anders gezegd: stromende lucht. Lucht gaat stromen door verschillen in luchtdruk. En die worden op hun beurt weer veroorzaakt door de verschillen in temperatuur. Hoe sneller de lucht stroomt, des te harder het waait.

Luchtdruk

De luchtmassa die onze aarde bedekt, oefent op elke plek van het aardoppervlak een bepaalde druk uit. De internationale eenheid voor druk is Pascal. Omdat deze maat wat klein is, gebruiken we in de meteorologie als eenheid voor de luchtdruk de hectoPascal (hPa). Vroeger werd hiervoor millibar (mbar) gebruikt. De luchtdruk op aarde varieert in het algemeen tussen 1070 hPa en 888,8 hPa. In onze omgeving is de laagste luchtdruk ooit gemeten 954,2 hectoPascal en dateert van 27 november 1983 in Eelde. De hoogste luchtdruk in Nederland is volgens het KNMI 1050,4 hPa en werd op 26 januari 1932 in De Bilt geregistreerd.

Gewicht van de luchtkolom

De luchtdruk op een punt in de atmosfeer is eigenlijk het gewicht van de totale hoeveelheid lucht in de kolom recht boven dat punt. Hoe hoger je komt in de atmosfeer, des te lager wordt de luchtdruk. Er zit dan minder lucht boven je die naar beneden drukt. De druk is naast de hoogte van de kolom ook afhankelijk van de temperatuur in die luchtkolom.

De lucht gaat van hoog naar laag stromen

Door de sterkte opwarming van het aardoppervlak bij de evenaar vormt zich daar een hogere kolom warme lucht boven de aarde. Daardoor is de troposfeer bij de evenaar ongeveer 17 kilometer dik en bij de polen ongeveer 7 km. Door de temperatuurverschillen ontstaan er luchtdrukverschillen. En zodra er in de atmosfeer luchtdrukverschillen voorkomen, probeert de natuur deze verschillen weg te werken. Lucht gaat dan van een plaats met hogere luchtdruk naar een plek met lagere luchtdruk stromen. Net als water dat van hoog naar laag stroomt. Hoe groter de luchtdrukverschillen, des te harder het waait. De luchtstromen zorgen ervoor dat de warmte en de waterdamp over de aarde verdeeld worden.

Fietsband

Je kunt dit vergelijken met de lucht in een fietsband. De lucht in de band staat onder hoge luchtdruk en als de band lek is, wordt de lucht door het gaatje in de band met grote snelheid naar buiten geperst. De lucht stroomt dan naar de omgeving waar de luchtdruk lager is. Het omgekeerde vindt ook plaats: lucht in een lagedrukgebied stroomt van buiten naar binnen.

Draaiing aarde

Bij de verplaatsing van lucht speelt de draaiing van de aarde een rol. De wind waait niet rechtstreeks van hoge druk naar lage druk. Door de draaiing van de aarde wordt de wind afgebogen: op het noordelijk halfrond waait de wind rond een lagedrukgebied tegen de wijzers van de klok in en rond een hogedrukgebied met de wijzers van de klok mee. Op het zuidelijk halfrond is dit precies andersom.

Wet van Buys Ballot

Dit gegeven is vastgelegd in de 19de eeuw door de Nederlandse meteoroloog Buys Ballot: de wet van Buys Ballot. En deze luidt oorspronkelijk: “Legt men zich in de richting van den wind met de rug naar de plaats vanwaar hij komt, zoo heeft men de laagste druk aan de linkerhand, evenals bij orkanen.” Ofwel: Als je op het noordelijk halfrond met je rug naar de wind staat, bevindt een hogedrukgebied zich rechts van je en een lagedrukgebied links.

Isobaren

Gebieden met hoge luchtdruk en gebieden met lage luchtdruk worden op de weerkaart aangeduid met H en L. De weercomputer zet isobaren om deze luchtdruksystemen. Vroeger, dat wil zeggen tot in de jaren negentig van de vorige eeuw, gebeurde dit nog handmatig! Isobaren zijn lijnen die plaatsen met dezelfde luchtdruk verbinden. Daar waar de lijnen op de weerkaart dicht bij elkaar liggen, is het luchtdrukverschil op die plaats groter dan op de plaatsen waar de isobaren verder uit elkaar liggen. Met andere woorden: hoe dichter de isobaren bij elkaar liggen, des te meer wind er op die plek is.

Beaufort

In de 19de eeuw beschreef de Engelse admiraal (Francis) Beaufort hoe het oppervlak van de zee eruitzag als het waaide. Wat hij zag, verdeelde hij in 13 schalen: windkracht 0 tot en met 12. In de 20ste eeuw heeft men dezelfde verdeling gemaakt voor op het land, en deze heet nog altijd de schaal van Beaufort.

De windschaal van Beaufort.

De schaal van Beaufort. Windkracht 12 is zeer zeldzaam in ons land en staat hierbij niet vermeld. Bij windkracht 12 is de gemiddelde windsnelheid meer dan 117 km/u en kan veel worden verwoest.

 

Windstoten

De 13 schaaldelen zijn gebaseerd op gemiddelden van de windsnelheid over een periode van minstens 10 minuten. Windstoten duren korter en kunnen daarom niet in Beaufort worden uitgedrukt. Windstoten zijn precies te meten en drukken we uit in meter per seconde, in knopen, maar het liefst in kilometer per uur. Bij zware windstoten worden vlagen gemeten van meer dan 75 kilometer per uur. Als de wind uitschiet tot meer dan 100 kilometer per uur spreken we over zeer zware windstoten.

Eerst stevige zuidwester

Als we naar de wind van nu en de eerstkomende dagen kijken, dan waait het voorlopig uit het zuidwesten met deze maandag 4 tot 6 Beaufort en aan zee 7 Beaufort. Stevige wind dus. Maar er worden geen zware windstoten verwacht. Op de weerkaart komen de isobaren dichter bij elkaar, vooral in de nacht naar dinsdag is dat goed te zien. Zie de kaart hieronder. Dit betekent dat de wind nauwelijks of niet afneemt in de nacht. Dinsdag overdag komt er iets meer ruimte tussen de isobaren boven ons land. Het gaat dan waaien met gemiddeld 3 tot 5 Beaufort. Maar in met name het Waddengebied en aan de noordwestkust komt het nog tot 6 Bft. Ofwel krachtige zuidwestenwind.

Lagedrukgebied

We liggen eerst aan de rand van een lagedrukgebied (depressie) dat over Schotland naar de Noordzee trekt en morgen – dinsdag – boven Noorwegen terechtkomt. Tegelijkertijd ontstaat een tweede depressie op de oceaan. Deze lijkt woensdag naar het Noordzeegebied te koersen. De luchtdrukverschillen nemen dan nog een tikje verder af, zodat de wind nog iets verder afzwakt, naar gemiddeld 2 (uiterste oosten) tot 5 Beaufort (westkust) op woensdag. Wisselvallig is en blijft het wel.

Weerkaart geldig voor de nacht naar dinsdag 30 juni.

Weerkaart geldig voor de nacht naar dinsdag 30 juni.

 

Later in de week even vrij rustig

Later op donderdag schuift dit lagedrukgebied naar verwachting naar Scandinavië weg en wordt gevolgd door een uitloper van het Azorenhogedrukgebied. Deze hogedrukuitloper, ook wel rug van hoge luchtdruk genoemd, passeert ons vermoedelijk in de avond en gedurende de nacht naar vrijdag. Hierin is boven ons land op de weerkaart een verwijding van de isobaren te zien. Met andere woorden: de luchtdrukverschillen boven ons worden kleiner, zodat de wind tegen die tijd nog wat verder gaat afnemen, naar zwak tot matig (2 tot 4 Beaufort). Bovendien gaat het vanuit het noordwesten dan flink opklaren.

Vrijdag kan de hogedrukuitloper het weer bij ons nog even beïnvloeden. Er is een droge en vriendelijke zomerdag mogelijk met overdag nog 2 tot 4 Beaufort uit zuidwestelijke richting. Op zaterdag echter gaan de isobaren weer naar elkaar toe ‘kruipen’ boven ons land, uitgelokt door een depressie op de oceaan tussen Schotland en IJsland. Dit scenario draait weer op meer wind inclusief buien of perioden met regen uit. Kortom, stabiel droog en rustig zomerweer wordt voorlopig niet verwacht.

Door: Jordi Bloem / Weer.nl

Meer Nieuws